پاره مشرقى كه اندر او ترك و چين است پسرش را داد تور. و پاره مغربى كه اندر او روم است پسرش را داد آنكه سلم نام بود. و پاره ميانگين كه ايرانشهر است ايرج را داد و اين قسمت بدرازا است.

و قسمت نوح پيغامبر عليه السلام سه فرزندش را هم بر سه است، و ليكن بپهنا. نخستين از سوى جنوب كجا سياهان‌اند پسرش را حام. و ديگر شمالى كجا سپيدان‌اند پسرش را يافت. و سيوم ميانگى كجا گندم‌گونانند پسرش را سام.

و يونانيان را قسمتى است سه‌گانه بخلاف. و آن، چنانست كه بر زمين [مصر] او را دو پاره كردند. و آنچ سوى مشرق بود باطلاق، ايسيا نام كردند. و آنچ سوى مغرب بود درياى شام او را بدو پاره كرده، يكى سوى جنوب نامش لوبيه، و اندر او سياهان و گندم‌گونانند. و ديگر سوى شمال نامش اوربى، و اندر او سپيدان و سرخان‌اند. و چون ايسيا كه پاره مشرقى است بسيار بار چند دو پاره مغربى بود، عراق و پارس و خراسان از آن جدا كردند و ايسياء خرد نام كردند، و آنچ بماند ايسياء بزرگ. و پارسيان بحسب مملكت‌ها بهفت كشور قسمت كردند. و اين نيز از هرمس حكايت كنند. و هندوان بنه پاره قسمت كردند، هر يكى كند نام، بحسب چهار سوى جهان و آنچ ميانشان است. و اين است صورت نو كند و نامهاى سويها بلغت ايشان.

چون عرض شهرى معلوم بود، و ما بجدول اندر عرض هر اقليمى اول و آخرش پيدا كرديم، پوشيده نشود كه آن شهر بكدام اقليم است. و لكن عرض شهرها بيشترين در كتابها با خلل‌اند و نه راست. و تا كنون ما را اتفاق درست كردن نيفتاد از آن مگر اندك مايه. پس از اين جهت چون شهرهاى اقليم بشمريم بروى تقريب بود نه بتحقيق. با آنك آنچ ما ياد كنيم بصواب زمين چين بمشرق آغازد اندر دريا و بر پس بگوئيم كه خط استوا از جنوب زر خوانند و بميان دو جزيره كله و جزيره‌هاى زاوه بگذرد آنك او را زمين زر خوانند و بميان دو جزيره كله و سربزه كشد بر جنوب جزيره [سرنديب و ميان جزيرهاى ديوه و بر شمال جزيرهاى‌] زنگيان اندر جزيرهاى لب دريا و سفالة الزنج. و بگذرد بر شمال كوههاى قمر تا بدرياى محيط رسد بمغرب.

و اما اقليم اول از مشرق زمين چين آغازد و بر دره‌هاى چين بگذرد، و اين جويهاست كه از دريا كشتيها برآرند ببارگاهها چون خانجو و خانفو و مانند آن. و اندر او جزيره سرنديب است. وز زمين يمن آنچ از شهرهاى صنعاء جنوبى است چون ظفار و حضر موت و عدن و دنقله شهر نوبيان و غانه از شهرهاى سياهان مغرب و آنگاه بدرياى محيط رسد بمغرب.

و اقليم دوم از شهرهاى چين آغازد وز زمين هندوان بر كوههاى قامرون گذرد و بر بارانسى و گنوج و اوزين و آنچ بدريا بار است چون تانه و جيمور و سندان. وز شهرهاى سند، بر منصوره و