در عرفان تفويض آنست كه عبد تمام كارهاى خود را واگذار بخداى متعال كند و آن قبل از وقوع و بعد از توكل است زيرا كه توكل باسقاط اسباب ممكن باشد كه در آن مقام عبد بقلب خود اعتماد بر خدا كند در حصول سبب و لكن در تفويض، تسليم امور كند بسوى حق، هم از لحاظ اسباب و هم از لحاظ مسببات پس تفويض بالاتر از توكل است (شرح كلمات بابا ص ١١٣- شرح منازل ص ١٤).

عبد الله ابن ابى منازل گويد: التفويض مع الكسب خير من خلوه عنه» (طبقات ص ٣٦٩).

تَفْويف‌

- (اصطلاح بديعى) در لغت زينت و رنگارنگ كردن است و ثوب مفوف جامه‌ايست كه در آن خطهاى سفيد باشد و نزد اهل بديع آنست كه متكلم در مديح يا تغزل يا ساير اغراض جمله چندى آورد كه در وزن قريب بيكديگر باشند و هر چه كوتاهتر زيباتر مانند بارگاهت كعبه مردم حاج، و درگاهت حرم، مجلست فردوس و كوثر جام و ساقى حور باد.

(از ابدع ص ١٧٥).

تَقابُل‌

- (اصطلاح ادبى و منطقى و فلسفى) در ادب آن بود كه شاعر اسماء متلازم و متقابل در شعر خود بياورد رجوع به (المعجم ص ٢٨٢) شود و رجوع بفرهنگ علوم عقلى تأليف نگارنده شود.

تَقابُلِ إيجاب وَ سَلب‌

- (اصطلاح منطقى) دو امرى كه يكى سلبى و ديگرى ايجابى باشد مانند انسان و لا انسان كه متقابلان بتقابل ايجاب و سلب‌اند و بعبارت ديگر تقابل ايجاب و سلب نسبت ميان وجود و عدم شى‌ء است و اجتماع و ارتفاع آنها نشايد اين نوع تقابل متحقق در ذهن است نه در خارج.

تَقابُلِ تَضادّ

- (اصطلاح فلسفى، منطقى) نسبت ميان دو امرى كه هر دو وجودى بوده و تعقل هر يك بقياس بديگرى نباشد و ما بين آن دو غايت بعد و خلاف باشد و اجتماعشان ممكن نبود و لكن ارتفاعشان شايد تقابل تضاد گويند مانند تقابل ميان سفيدى و سياهى.

تَقابُلِ تَضايُف‌

- (اصطلاح فلسفى، منطقى) دو امرى كه وجودى بوده و تعقل هر يك مستلزم تعقل ديگرى باشد مانند ابوت و بنوت باعتبار وجود اب و ابن در خارج متقابلان بتقابل تضايف‌اند.

تَقابُلِ عَدَم و مَلَكه‌

- (اصطلاح فلسفى، منطقى) دو امرى هر گاه بنحوى باشند كه يكى از آن دو عدم ديگرى باشد در موضوعى كه قابل وجود امر معدوم باشد مانند عمى و بصر زيرا عمى عدم البصر است در موردى كه شأن او بصير بودن است.

توضيح آنكه «هوهويت» بطور مطلق مقابل غيريت است و غيريت هم يا در جنس است و يا در نوعست كه بعينه غيريت در فصل است و يا بعرض است چنانكه در وحدت بيان شود.

و تقابل كه نوعى از غيريت است يا ميان دو امر وجودى است و يا ميان دو امرى است كه يكى وجودى و ديگرى عدمى باشد در صورت اول يا تعقل هر يك مستلزم تعقل ديگرى نيست «متضادان» ميباشند و نسبت ميان آن دو نسبت تضاد