- (اصطلاح ادبى) يكى از انواع محسنات معنويه و ملحق به مراعات نظير است و آن باشد كه جمع شود بين دو لفظ كه در معنى متناسب باشند مانند «الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ بِحُسْبانٍ وَ النَّجْمُ وَ الشَّجَرُ يَسْجُدانِ» يعنى نبات و شجر خداى را سجده نمايند پس نجم بمعنى نبات گر چه مناسب با شمس و قمر نباشد لكن چون گاه بمعنى ستاره است در لفظ مناسب است و بدين جهت ايهام تناسب گويند. (از مطول ص ٣٠٣)

ايهامِ تَضاد

- (اصطلاح ادبى) يكى از ملحقات طباق است مانند «أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ» زيرا رحمت گر چه مقابل شدت نيست لكن مسبب ازلين است كه ضد شدت است و مانند «وَ مِنْ رَحْمَتِهِ جَعَلَ لَكُمُ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَ لِتَبْتَغُوا مِنْ فَضْلِهِ» كه ابتغاء فضل گر چه مقابل سكون نيست لكن مستلزم حركت است كه ضد سكون است رجوع شود به (مطول ص ٣٥١) و از محسنات معنويه است و آن باشد كه دو معنى متوافق يا زيادتر آورده شود و سپس امرى ايراد شود كه مقابل آن دو معنى متوافق باشد بترتيب و مراد از توافق خلاف تقابل است مانند «فَلْيَضْحَكُوا قَلِيلًا وَ لْيَبْكُوا كَثِيراً» كه ضحك و قلت متوافق‌اند و بكاء و كثرت متقابل با ضحك و قلت و مانند «ما احسن الدين و الدنيا اذا اجتمعتا و اقبح الكفر و الافلاس بالرجل» كه حسن و دين و غنى را با قبح و كفر و افلاس بترتيب مقابل قرار داده است. رجوع شود به (مطول ص ٣٥١)

ايْن‌

- (اصطلاح فلسفى) يكى از مقولات نه‌گانه عرضى «اين» است كه در تعريف آن گفته‌اند «كون الشي‌ء حاصلا فى مكانه» و عبارت از امرى و هيأتى است كه اضافه بمكان عارض او شود.

بعضى گويند اين عبارت از نسبت چيزى است بمكان.

(اسفار ج ٢ ص ٧٢) شيخ الرئيس گويد: اين بر دو قسم است يكى حقيقى كه عبارت از بودن شى‌ء است در مكان معين و محدود و مخصوص بخود و ديگرى غير حقيقى و آن عبارت از بودن شى‌ء است در مكان بزرگتر از خود.

قطب الدين گويد: اين بودن شى‌ء است در مكان.

(درة التاج جزء سوم از بخش اول ص ٩٧) حاجى سبزوارى گويد: «هيئة تحصل من كون الشي‌ء فى المكان».

(شرح منظومه ص ١٣٨)