- (اصطلاح ادبى و عرفانى) و نازل منزله قرار دادن و چيزى را بجاى چيزى ديگر آوردن و نام قرآن است و تنزيل مخاطب بمنزله مغايب آن باشد كه حاضر را غايب فرض كنند و با او سخن گويند مانند «احمدك يا من يرفع العمل الصالح» و آن را فوائدى است از جمله عظمت مخاطب و علو شأن او و تنزيل عالم منزله جاهل مانند «أَ فَنَضْرِبُ عَنْكُمُ الذِّكْرَ صَفْحاً أَنْ كُنْتُمْ قَوْماً مُسْرِفِينَ» كه مفيد توبيخ است و «إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلى‌ عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَةٍ» و تنزيل معلوم به منزله مجهول مانند «ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ» كه مفيد حصر است.

و مانند «إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنا و إِنْ نَحْنُ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُكُمْ» و تنزيل منكر بمنزله غير منكر مانند «ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ»:

تو بتاريكى على را ديده‌

زان سبب غيرى بر او بگزيده‌