فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ٤٦١ - ب
را ستايش كنند به سه جهت بود يكى آنكه جوهرى است علوى و شريف دوم اينكه ابراهيم را نسوزانيد سوم اينكه گمان برند كه اگر آن را ستايش كنند از عذاب آتش جهنم نجات يابند و بالجمله نار قبله آنان بود (رجوع شود به شهرستانى ضميمه ابن حزم ص ٤١- ٩٤)
بيوت وَبال
- (اين اصطلاح نجومى است) در اصطلاح نجوم برج اسد خانه و بيت آفتاب است و سرطان بيت قمر، جوزاء و سنبله بيت عطارد، ثور و ميزان بيت زهره، حمل و عقرب بيت مريخ قوس و حوت بيت مشترى، جدى و دلو بيت زحل. و وبال هر كوكبى در مقابله بيت آن بود و هر يك از اين كواكب را در بيوت بعضى ديگر مواضع مخصوص بود كه شرف و هبوط و اوج و حضيض از همين امر بود.
(رجوع شود به رسائل اخوان رساله دوم در نجوم ص ٧٨).
بُيْهَسِيِّه
(به صيغه تصغير) (از اصطلاحات كلامى و ملل و نحل است).
اصحاب ابو بيهس الهيصم بن جابر را گويند كه حجاج در ايام وليد در مدينه با او جنگيد و بر او غلبه يافت.
اينان گويند مسلم كسى است كه بر توحيد خدا و معرفت رسول و ولايت امامان و برائت از اعداء خداى و رسول و اولياء اله اقرار كند. (از ملل و نحل شهرستانى ص ٥٧، ٥٨) شايد اين كلمه تصحيف بيهشيه باشد كه گذشت.
بَيِّنَة
- (از اصطلاحات فقهى است) در كليات حقوقى آمده است:
فرق بين بينه و اقرار اين است كه شارع مؤداى بينه را بمنزله واقع قرار داده و باين لحاظ جميع آثار واقع بر آن مترتب ميشود.
بنا بر اين هر گاه بموجب بينه ثابت شود كه فلان خانه متعلق به زيد است ميتوان خانه را از او خريد و آن را رهن گرفت و هكذا.
اما اقرار، ادله اعتبار آن ناظر بواقع نيست بلكه منتهاى مراتب اين است كه شخص مقر بموجب اقرار العقلاء على انفسهم جائز مأخوذ و ملزم باقرار خود ميباشد. اما ديگرى ملزم بآن نيست پس در جائى كه زيد اقرار كند كه فلان زن عيال او است و او منكر باشد، مرد ملزم است بجميع آثار زوجيت ولى زن ملزم بچيزى از آثار زوجيت نيست. بر عكس اگر مرد اقامه بينه بر زوجيت كرد و حاكم حكم داد زن ملزم بجميع آثار زوجيت خواهد بود و ديگر محلى براى انكار او باقى نمىماند و علت همان طورى كه ذكر شد اختلاف دليل صحت و اعتبار بينه است و اقرار.
و اينكه گفتهاند بينه حجتى است متعدى و اقرار حجتى است قاصر نظر بهمين معنى داشتهاند.