ظاهر امر اين است كه اين فرضيه از مختصات فلسفه افلاطون باشد. چنانكه در زير عنوان ارباب اصنام بيان شد كه افلاطون و استاد او سقراط گويند: انسان حسى صنم و نمونه و پرتوى از انسان عقلى است و كليه موجودات طبيعى اصنام موجودات عقلى‌اند و براى انسان فردى و افرادى است حسى و فردى است عقلانى، افراد حسى صنم و نمونه فرد عقلانى هستند و مير داماد انسان محشور در آخرت را انسان عقلى روحانى دانسته است و بالاخره فلاسفه براى انسان سه وجود قائل بودند.

١- انسان حسى كه در معرض فساد و فنا و زوال است.

٢- انسان عقلانى كه همواره ثابت بوده و حقيقت انسان حسى است.

٣- وجود شبحى برزخى كه فاصله ميان آن دو است كه انسان نفسى هم ناميده‌اند انسان حسى را انسان سفلى هم ناميده‌اند. (اسفار ج ٣ ص ٥٨- قبسات ص ١١٣ و اسفار ج ٤ ص ١١٤) «الانسان الطبيعى ظلال و مثل للنفس المدبرة و هى الانسان النفسى- الاخروى».

(اسفار ج ٤ ص ١١٤) «الانسان الطبيعى قشر و غلاف للانسان المحشور فى الآخرة».

(اسفار ج ٤ ص ١١٤)

انْسانِ سُفْلى‌

- رجوع شود به انسان حسى و عبارات زير.

انْسانِ طَبيعىّ‌

- رجوع شود به انسان حسى و عبارات زير.

انْسانِ عَقْلىّ‌

- رجوع شود به انسان حسى و عبارات زير.

«و اعلم ان قوى القائمة بالبدن و اعضائه و هو الانسان الطبيعى ظلال و مثل للنفس المدبرة و قواها و هى الانسان النفسى الاخروى و ذلك الانسان البرزخى بقواه و اعضائه النفسانية ظلال و مثل للانسان العقلى و جهاته و اعتباراته العقلية فهذه البدن الطبيعى و اعضائه و هيئاته ظلال ظلال و مثل لما فى العقل الانسانى و اما قوى الانسان الطبيعى الذى بمنزلة قشر و غلاف للانسان الحيوانى المحشور فى الآخرة التى هى دار الحيوان».

(اسفار ج ٤ ص ١٤) «ان فى باطن هذا الانسان المخلوق من العناصر و الاركان انسانا نفسيا و حيوانا برزخيا بجميع اعضائه و حواسه و قواه هو موجود الان و ليست حياته كحياة هذا البدن عرضية واردة عليه من خارج بل له حيوة ذاتية و هذه الانسان النفسى جوهر متوسط فى الوجود بين الانسان العقلى و الانسان الطبيعى».

(مشاعر ص ١٣٧)

انْسانِ كامِل‌

- (اصطلاح عرفانى) قيصرى گويد: جميع مراتب الهى و كونى از عقول و نفوس كلى و جزئى و مراتب طبيعت تا آخر تنزلات وجود مرتبه انسان كامل است و از اين جهت انسان خليفت خداست كه كتاب جامع كتب الهى و كونى است. (شرح فصوص ص ١٠) شاه نعمت اللّه گويد: انسان اسم‌