از ابن سالم بپرسيدند كه اولياء خدا بچه شناخته شوند گفت «بلطف لسانهم و حسن اخلاقهم و بشاشة وجوههم و سخاء انفسهم و قلة اعتراضهم و قبول عذر من اعتذر اليهم و تمام الشفقة على جميع الخلائق برهم و فاجرهم».

(طبقات ص ٤١٥) قصار گويد: «الاولياء مرتبطون بالكرامات و الدرجات و الانبياء مكشوف لهم حقايق الحق، فالكرامات و الدرجات عندهم وحشة» و نيز گويد «الانبياء منبسطون على بساط الانس و الاولياء على درجات الكرامة». (طبقات ص ٣٣١) و نيز آمده است «ان اللّه ادخر البلاء لاوليائه كما ادخر الشهادة لاحبائه».

(عده ج ٩ ص ١٤) خواجه عبد اللّه انصارى گويد: اولياى خدا ايشانند كه در بحار علوم حقيقت غواصان گوهر حكمت‌اند و در آسمان فطرت، خورشيد ارادت و مستقر عهد دولت‌اند.

مقبول حضرت الهيت و صدف اسرار ربوبيت‌اند، عنوان شريعت و برهان حقيقت‌اند، نسب مصطفى در عالم حقايق بايشان زنده و منهج صدق بثبات قدم ايشان معمور، ظاهر ايشان باحكام شرع آراسته، و باطنشان بگوهر فقر افروخته، آثار نظر اين عزيزان بهر خارستان خذلان كه رسد عبهر دين برآيد بركات انفاس ايشان بهر شورستان ادبار كه تابد، عنبر عشق بوى دهد، اگر بر نادارى ديده باز كنند مقبول و محفوظ درگاه عزت شود؟

علامت آنست كه سرتا پاى وى همه حرمت شود، بيهوده نگويد، بهر كوى فرو نشود جز حلال بخود راه ندهد، كمر بندگى جز حق نبندد.

در فقه اولياء اشخاصى بوده كه مجازند در اموال شخصى ديگر تصرف نمايند مانند «پدر، جد پدرى، فقيه و عدول مؤمنين». رجوع بولايت شود.

اوْلِياءِ دَفْن‌

- (اصطلاح فقهى) اولياء كفن و دفن ميت محرمانند مانند زوج براى زوجه و بالعكس و اگر نباشند طبقات ارحام بترتيب ارث، الاقدم فالاقدم در هر طبقه ذكور بر اناث، مقدم‌اند و بالغان مقدم بر نابالغانند. (از عروة ص ١٢٩)

اوْلِيائِيَّه‌

- (اصطلاح كلامى) فرقه از متصوفه مبطله‌اند كه گويند چون عبد بمرتبه ولايت رسيد از او خطاب امر و نهى برخيزد. (از كشاف ج ٢ ص ١٥٣).

اوَلِيّات‌

- (اصطلاح منطقى) تصديقات و تصورات بديهى و قضاياى ضرورى را اوليات ميگويند زيرا حصول و بدست آمدن آنها ضرورى بوده و نيازى بفكر و تأمل ندارند و نيز از آن جهت اوليات ميگويند كه قابل تعريف نمى‌باشند و تعريفاتى كه براى آنها شده است همه تعريف دورى است. زيرا تمام مسائل‌