انحن ام اصحاب محمد و براى پنج معنى آمده است ١- شرط مانند «أَيًّا ما تَدْعُوا فَلَهُ الْأَسْماءُ الْحُسْنى‌» ٢- استفهام چنانكه گذشت و مانند «أَيُّكُمْ زادَتْهُ هذِهِ إِيماناً» و «فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ» ٣- موصوله مانند «لَنَنْزِعَنَّ مِنْ كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمْ أَشَدُّ عَلَى الرَّحْمنِ» كه در اين صورت اگر اضافه نشده باشد و صدر صله او خبر محذوف نباشد معرب است (يعنى اضافه شده باشد و صدر صله آن مذكور باشد يا غير مضاف باشد و صدر صله آن محذوف يا مذكور باشد) ٤- دال بر معنى كمال در صورتى كه صفت براى نكره باشد مانند «رأيت رجلا اى رجل» ٥- صله براى ندا، كه محلى بال باشد مانند «يا ايها الرجل» (از مغنى ص ٤٠- سيوطى ص ٣٩- مختصر مطول ص ٨٩)

اىْ‌

- (اصطلاح ادبى) كلمه‌اى بكسر همزه و تخفيف يا حرف جواب است بمعنى نعم و براى تصديق مخبر و اعلام مستخبر و وعد طالب آيد مانند «قام زيد» كه پاسخ گويد «اى» و «هل قام زيد» پاسخ گويد «اى» و مانند «وَ يَسْتَنْبِئُونَكَ أَ حَقٌّ هُوَ» قال‌ «إِي وَ رَبِّي» (از مغنى ص ٤٠)

اىْ‌

- كلمه اى بفتح همزه و تخفيف يا حرف ندا است براى قريب و بقول بعضى براى بعيد مانند «اى عبد اللّه» و ديگر حرف تفسير است مانند «عندى عسجد اى ذهب». (از مغنى ص ٤٠)

ايا

- كلمه ايا بفتح همزه و تخفيف حرف نداء بعيد است و گفته شده است كه مشترك ميان قريب و بعيد است و گاه همزه آن تبديل بهاء شود و گفته ميشود «اها».

(از مغنى ص ٨)

ايّام‌

- (اصطلاح گاه‌شناسى است و هم اصطلاح نجومى است.) روزهاى هفته را قدما با ستارگان انطباق داده‌اند و هر ستاره از سيارات هفتگانه را رب النوع روزى از روزهاى هفته دانسته‌اند. مثلا روز يكشنبه را روز آفتاب و دوشنبه را روز ماهتاب و سه‌شنبه را روز مريخ و چهارشنبه را روز عطارد و پنجشنبه را روز مشترى و جمعه را روز زهره و شنبه را روز زحل دانسته‌اند.

(از شمس المعارف الكبرى ص ٣٠)

ايّامُ اللّه‌

- (اصطلاح عرفانى) روزهاى خدائى. در قرآن مجيد آمده است كه خداوند آسمان و زمين و همه آنچه بين آسمان و زمين است در شش روز بيافريد در تفسير كلمه ايام بين مفسران و اهل ذوق اختلاف است (رجوع شود به تفسير ابو الفتوح و تفسير فيض كاشى و زاد- المسافرين ناصر خسرو ص ٣٦٧)

ايّامُ الاسْتِظْهار

- اين اصطلاح فقهى است و مدتى را گويند كه زن بايد صبر كند تا معلوم شود كه حائض است يا مستحاض.

ايّامِ باحُورا

- (از اصطلاحات گاه‌شناسى است) از روز نوزدهم تموز هشت روز را باحورا گويند و آن روز آغاز شكستن گرما بود و گفته‌اند معنى اين لفظ شدت حرارت است و عده گويند كه‌