- (اين اصطلاح هيوى است) اهل هيئت و نجوم شش برج را در حيز قمر دانند يعنى از برج دلو تا سرطان و شش برج را در حيز آفتاب دانند كه از برج اسد باشد تا برج جدى. و نيز شش برج را ماده دانند كه ثور، سرطان، سنبله، عقرب، جدى و حوت باشد و شش دگر را نر.

(رجوع شود به رساله دوم از رسائل اخوان الصفا در نجوم ص ٧٤)

بُرُوجِ گَرْم‌

- (اين اصطلاح احكام نجوم است. و نيز در علوم غريبه بكار دارند.

برجهاى حمل، جوزا، اسد، ميزان، قوس و دلو را بروج حاره يا گرم دانند و ثور، سرطان، سنبله، عقرب، جدى و حوت را برجهاى سرد دانند و بهمين طريق. حمل و ثور را بروج خشك دانند و جوزا و سرطان را تر و باز اسد و سنبله را خشك و ميزان و عقرب را تر، قوس و جدى را خشك و دلو و حوت را تر ميدانند.

(رجوع شود به التفهيم ص ٣١٧)

بُرُوجِ گويا

- (اين اصطلاح احكام نجوم است) رجوع شود به بروج نر.

بُرُوجِ مائى‌

- (اين اصطلاح احكام نجوم است) رجوع شود به بروج نارى.

بُرُوجِ مادّه‌

- (اين اصطلاح احكام نجوم است) اصحاب احكام نجوم گويند همه بروج بارده ماده‌اند و همه بروج حاره نر، چون بديده‌اند كه طبع حيوانات ماده سرد و طبع حيوانات نر گرم است. و بلكه گويند طبع سرد از كواكب ماده به حيوانات ماده آيد و طبع گرم از كواكب نر به حيوانات نر آيد.

(رجوع به بروج ذكور شود و رجوع به بروج حاره شود).

بُرُوجِ مُتَّفِقَه‌

- (اين اصطلاح نجومى است) ابو ريحان گويد:

هر دو برجى كه مدار ايشان يكديگر را راست بود و ازين مدارها يكى بشمال و ديگر بجنوب، ايشان را متّفق فى القوّة خوانند اى كه اتفاقشان بقوت است.

زيرا ك ساعات روز هر يكى از آن دو برج راست باشد مر ساعات شب ديگر را. و مطالع هر دو بهمه شهرهاى يكى باشند. و آن چون حمل و حوت است و چون ثور با دلو. و باقى برين قياس.

و اين اتفاق اندر درجه‌هاى ايشان باشگونه بود. زيرا ك نخستين درجه از حمل با درجه پسين از حوت متفق است بقوت. و درجه دهم از حمل با درجه بيستم از حوت، يكى راست همى‌فزايد و ديگر باشگونه همى‌كاهد.

و هر دو برجى كه مدار ايشان يكى است يا بشمال و يا بجنوب ايشان را متفق فى الطّريقة خوانند، اى كه اتفاق ايشان اندر يكى راه است و بر يكى راه روند و ساعات روز هر دو برج راست باشند و همچنان ساعات شب. و هر دو مطالع ايشان بفلك مستقيم راست بود. و اين چون جوزا با سرطان و ثور با اسد.

و اين اتفاق نيز اندر درجه‌هاى ايشان هم بر باشگونگى است. كه درجه‌