فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ٥٢٦ - ت
(از ابدع ص ١٥٦- ١٥٨)
تَشْريق
- رجوع به ايام تشريق شود.
و رجوع به تصمم شود.
تَشْرين
- (اصطلاح گاهشمارى) نام ماههاى سريانى و يا رومى است كه در ادبيات فارسى هم بسيار بكار رفته است.
و ترتيب آنها بدين سان بود.
ماه اول را تشرين اول گويند.
و دوم را تشرين دوم.
سوم را كانون اول.
چهارم را كانون دوم.
پنجم را شباط.
ششم را آذار.
هفتم را نيسان.
هشتم را اياز.
نهم را حزيران.
دهم را تموز.
يازدهم را آب يا واب.
دوازدهم را ايلول.
(رجوع شود به آثار الباقيه)
تَشْرىّ
- (اصطلاح گاهشمارى) و نام يكى از ماههاى يهوديان بود و شايد هم متأثر از ماههاى رومى و سريانى شده باشد و بهر حال تسرى و تشرى شبيه به تشرين است.
نام ماههاى يهود كه گاهگاه در ادبيات فارسى بكار برده شده است.
مخلوطى است از ماههاى مختلف ملتها. و بعيد نيست كه ملتها و اقوام ديگر متأثر از يهود شده باشند نظر به قدمتى كه در تاريخ تمدن دارند.
(از آثار الباقيه ٦٩).
تَشْطير
- (اصطلاح ادبى) رجوع بسجع شود.
تَشْعيث
- (باصطلاح عروضيان حذف يكى از دو متحرك است در وتد مجموع چنانكه از فاعلان فاعاتن يا فالاتن ماند.
(از المعجم ص ٤٦).
تَشْكيك
- (اصطلاح فلسفى) تشكيك تشكيك در لغت بمعنى شك و ترديد است و باين معنى است كه يك لفظ داراى مفهوم واحدى باشد و لكن امورى كه آن مفهوم شامل آنها ميشود متفاوت ميباشند بتقدم و تأخر «ان التشكيك هو أن يكون» اللفظ واحد المفهوم لكن الامور التى يتناولها ذلك المفهوم المختلف بالتقدم و التأخر».
(از اسفار ج ١ ص ٤٢).
«ان الكلى ان كان صدقه على افراده على السواء كان متواطيا و ان كان لا على السواء بل يكون بعض تلك الافراد اولى بالكلى من الاخر او اقدم منه او يوجد الكلى فى ذلك البعض اشد منه فى الاخر كان مشككا» (از كشف المراد ص ١٤).
و بالجمله كلى را مشكك ميگويند در صورتى كه افراد و مصاديق آن بيكى از جهات با يكديگر مختلف باشند بنحوى كه اطلاق آن بر هر فردى بيكى از جهات اولويت داشته باشد تا اطلاق آن بر فردى ديگر چنانكه اطلاق مفهوم نو بر نور قوى شديد مقدم است تا اطلاق آن بر نور ضعيف و اطلاق آب بر آب دريا مقدم است تا اطلاق آن بر آب موجود در ظرف كوچك و اطلاق عالم بر شخصى كه جامع تمام علوم باشد اولويت و تقدم دارد تا اطلاق آن بر كسى كه در يك رشته عالم باشد و بر كسى كه يك مسأله از علوم را بداند و بهمين طريق تمام موجودات