وز جهت اين اتفاقها كه گفتيم بو معشر حال حمل را با حوت و سنبله را با ميزان از جهت قوت، و جوزا را با سرطان و قوس را با جدى از جهت طريقت تسديس طبيعىّ نام كرد هر چند كه يكديگر را نبينند. و چون نزديكترين نظرها بدان جاى كجا سقوط افتد تسديس است او را بدين نام خواند. و نيز حال حمل با سنبله يك با ديگر و حوت با ميزان از جهت طريقت، و جوزا با دلو و سرطان با قوس از جهت قوت مقابله طبيعى نام كرد هر چند كه آنجا نظرى نيست.

و بنظر تربيع گاه‌گاه ازين اتفاقها افتد چون ثور با دلو و اسد با عقرب از جهت قوت، و چون ثور با اسد و عقرب با دلو از جهت طريقت. و آنگاه ناخوشى و كراهيت تربيع برخيزد و زيانش برود و دلالتش قوى گردد. همچنانك جدائى سقوط و تاريكى و بديش از آن تسديس و مقابله طبيعى نيز هم برخيزد. و زين دو اتفاق كه گفتيم اندر طريقت يكى بنيمه‌هاى شمالى و جنوبى از فلك همى‌افتد و ديگر بنيمه‌هاى صاعد و هابطش.

(رجوع شود به التفهيم ص ٣٤٧، ٣٥٠)

بُرُوجِ مُثَلَّثه‌

- (اصطلاح نجومى) دوازده برج را در محاسبات قرآنى به چهار مثلث تقسيم كرده‌اند و هر دو ستاره در هر مثلثه دوازده بار قرآن كنند و آنگه از آن مثلثه برخيزند و به مثلثه ديگر قرآن كنند. مثلا اگر قران اول باول حمل بوده است قران دوم بقوس باشد كه برج نهم است پس فاصله قران اول و دوم هر دو ستاره نه برج بود (هفت برج بود چون در برج اول و نهم قران اول و دوم باشد پس فاصله هفت برج است) و قران سوم آن به اسد بود كه باز برج نهم بود از قرآن دوم و چهارم مجددا به حمل بود پس حمل، قوس، اسد بر شكل مثلث‌اند و همچنين قران اندر اين سه برج كنند تا دوازده بار اندر اسد باشد آنگاه نقل به مثلثه ثور كنند اول اندر ثور و دوم اندر جدى كه برج نهم است و سوم اندر سنبله كه نهم و دوباره چهارم اندر جدى تا دوازده بار كنند. و طبق محاسبات از مثلثه به مثلثه ديگر دويست و چهل سال بود و او را قران ميانه خوانند.

و انتقال ممر گويند و تحويل ممر هم گويند. و آن سال كه در آن تحويل الممر بود حكم از وى كنند و پيداست كه مثلث‌ها چهارند اول مثلثه حمل. و بازپسين مثلثه سرطان و چون زحل و مشترى اين چهار