فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ٤١٥ - ب
ندهد.
آن برجها كه بر صورت مردم است يكى جوزا و دوم سنبله و ميزان و نيمه نخستين از قوس و دلو. و اين از جهت صورتهاى ايشان كه پيشتر نموديم كه بر صورت مردماند، و ميزان صورت مردم ندارد. و لكن چون او را بر گونههاى صورت كنند علامت را صورتى فزايند، يا مردم يا مرغ يا دست ساده بىمردم تا ترازو را گرفته دارد. و اما برجهاى چهارپاى حمل و ثور و اسد و نيمه پسين از قوساند. و گهگه اول جدى بر اين شمرند. آنگاه ازين برجها حمل و ثور كفشكىاند و اسد چنگالى و قوس سمدار.
و باز از آن بروجها بجمله هست كه بر گروهى از حيوان دلالت كنند چون اسد و عقرب و قوس و حوت كه دليل ددگانند. و چون جوزا و سنبله و حوت و دو ثلث پسين از جدى كه دليل مرغانند.
و چون سرطان و عقرب و قوس و جدى كه دليل خزندگانند. و چون سرطان و عقرب و حوت كه دليل جانوران آبىاند.
و هندوان اندرين زيادت تفصيل دارند و همىگويند كه برجهاى مردم جوزا و سنبله و ميزان و نيمه پيشين از قوس است و نيمه پسين از دلو. و اين را دو پايان خواند. و برجهاى چهارپايان حمل و اسداند و نيمه پسين از قوس و نيمه پيشين از جدى. و اما آبى و خزنده خود پيشين ازين حكايت آن كرديم ازيشان.
جوزا و سنبله و ميزان بلندآوازند.
و جوزا از ميانشان سخنگوى است با زفان روان. و حمل و ثور و اسد نيم آفازند. و جدى و دلو سستآوازند. و سرطان و عقرب و حوت بىآوازند. و اين آنگاه بكار آيد كه ستاره سخن اندرين برجها باشد يا بصلاح آمده يا تباه شده.
(رجوع شود به التفهيم ص ٣١٩، ٣٢١)
بُرُوجِ نِكاحىّ
- (اين اصطلاح از اصطلاحات احكام نجوم و علوم غريبه است.) بر اساس محاسبات نجومى و قواعدى كه مبتنى بر علوم غريبه است پاره از بروج دلالت بر كثرت نكاح كند و پاره دلالت بر قلت آن مثلا گفتهاند: حمل، ثور، اسد جدى و حوت دلالت بر حرص و ولع در جماع دارند و قوس و ميزان دلالت بر قلت آن و ثور و اسد و عقرب و دلو دليل بر عفتاند و پرهيزكارى زنان نمايند و سرطان و حمل و ميزان دلالت بر فساد آنها كنند و جوزا و سنبله و قوس و حوت دلالت بر ميانهروى آنان كند.
(از التفهيم ص ٣٢٢)
بُرُوج هَوائىّ
- (از اصطلاحات احكام نجوم است) رجوع شود به بروج مثلثه هوائى و بروج مائى و بروج نارى. (و شمس المعارف الكبرى ص ٤٨)
بِرْجيس
- (اين اصطلاح نجومى است) و ستاره بود بين ثريا و عيوق يعنى ما بين آن دو و دو ستاره بود كه يكى را برجيس و آن دگر را مرجف نامند (از صور كواكب ص ٩٢)
بَرْشَاوُش
- (اين اصطلاح نجومى است) و نام صورتى بود از ستارگان كه