بكسر عين نادرست و بر خلاف قياس است و در غير صحيح الفاء و اللام در معتل الفاء مكسور العين آيد مانند «موضع، موعد، موجل» و در معتل اللام مفتوح العين آيد مانند «مأوى، مرمى، مثوى» و گاه در آخر اسم زمان و مكان «ة» اضافه شود براى تأكيد مانند «مقبرة، منطقة».

و اسم مكان و زمان از غير ثلاثى مجرد بر وزن مفعول آن باشد مانند «منطق، مستخرج محرنجم، مدحرج».

(از شرح تصريف ص ١٣١)

اسْمِ سادِه‌

- (اصطلاح ادبى) ساده يا بسيط آنست كه تنها يك كلمه باشد مانند «خرد، هوش و دانش» و اسم مركب مقابل آن مى‌باشد و آن كلمه‌ايست كه از دو يا بيشتر آميخته باشد مانند «كاروانسرا سرايدار» مركب از دو اسم باشد مانند «سرا پرده و صاحبدل» از اسم مفعول و اسمى ديگر باشد مانند «شكسته‌دل خميده قد» از اسم و صفت باشد مانند «دل تنگ، دلسرد» از حرف و اسم باشد مانند «بخرد، بدست» از عدد و اسم باشد مانند «چارپا، چارسو، چارباغ» از دو مصدر مرخم باشد مانند «برد و باخت، رفت و آمد و ...».

(از دستورنامه ص ١٦)

اسْمِ عامّ‌

- (اصطلاح ادبى) اسم عام آنست كه همه افراد هم جنس و هم نوع خود را در برگيرد و بر يكايك آنها دلالت كند مانند «مرد» و در عربى «رجل».

(از دستورنامه ص ١٥)

اسْمِ فاعِل‌

- (اصطلاح ادبى) اسم فاعل در عربى از افعال ثلاثى مجرد بر وزن فاعل آيد چنان كه از ضرب اسم فاعل «ضارب» است و از نصر «ناصر» و از كتب «كاتب» و كننده كار را رساند و از مشتقات است و آن جز فاعل است كه از مرفوعات فعل است و از افعال ثلاثى مزيد و رباعى مجرد و مزيد از فعل مضارع آن درست مى‌شود بدين ترتيب كه حرف مضارعه را بيندازند و ميم مضمومه بجاى آن گذارند و در اسم فاعل ما قبل آخر را مكسور گردانند و در اسم مفعول مفتوح مانند (مستخرج، مدحرج) و اسم فاعل و مفعول از معتلات پس از اعلال بصورت‌هاى ديگر در ميآيد. اسم فاعل از افعال متعدى و قاصر هر دو آيد مانند «ذاهب و قائم و ضارب» و شش صيغه دارد سه مذكر و سه مؤنث و آن مشابه با مضارع است از لحاظ حركات و سكنات و عمل آن را ميكند. اگر از افعال لازم باشد فقط فاعل مى‌گيرد و اگر از افعال متعدى باشد مفعول هم مى‌گيرد و علامت اسم فاعل در فارسى «نده» است مانند «دونده، خواهنده» چنانكه علامت اسم مفعول فارسى «ها» غير ملفوظ است مانند «رفته، خورده، كوفته».

و فرقش با صفت مشبه اين است كه اسم فاعل صدورى است و صفت مشبه ثبوتى است و فرق ديگر آنكه اسم فاعل هم از فعل لازم آيد و هم متعدى و صفت مشبه از فعل لازم آيد و ديگر آنكه صفات مشبه بطور لزوم مشابه مضارع نمى‌باشند و ديگر آنكه منصوب اسم فاعل مقدم مى‌شود