بر اين اجماع را از باب آنكه كاشف از قول معصوم است حجت دانند و بدين جهت گويند اولا بايد القاء قول خلافى نشود يعنى مخالفى نباشد زيرا ممكن است آن مخالف معصوم باشد و ثانيا آنكه ميان مجمعين اشخاص ناشناسى باشند كه ممكن باشد يكى از آنها معصوم باشد و استدلال كنند كه هيچ عصرى خالى از معصوم نمى‌باشد و از باب لطف بر خداست كه هر گاه بندگان بر خطا روند بوسيله امام آنها را راهنمائى كند و بنا بر اين اگر در مسأله از مسائل اجماع كردند و قول خلافى هم اظهار نشد دليل است كه معصوم راضى بدان بوده و يا اصولا خود معصوم در ميان آنها بوده است و يا القاء اين مسأله از طرف معصوم شده است و بالجمله حاكى از قول معصوم يا كاشف از رضايت اوست. اين نوع اجماع را كه در هر عصرى از اعصار بواسطه اتفاق علما حاصل ميشود اجماع محصل در هر عصرى گويند در مقابل اجماع منقول كه نقل از حصول اجماعى در عصرى بر مسأله از مسائل شرعى شود كه بر فرض آنكه خبر واحد يا متواتر را حجت بدانيم اجماع منقول اگر به خبر واحد باشد داخل در حجيت خبر واحد شود و اگر به خبر متواتر داخل در متواتر شود و هرگاه در اجماع اتفاق بر حكمى شود و در مأخذ اختلاف باشد يعنى در مستند و علت حكم اختلاف باشد لكن همه بر حكم متفق باشند اين گونه اجماعها را مركب گويند كه با وجودى كه هر يك مأخذ خاص دارند لكن جامع آن اقوال يكى است. (از معالم ص ١٧١- قواعد ص ١٢٠- كفايه ج ٢ ص ٧٠- قوانين ص ٣٦١- رسائل ص ٤٥- ٥١- التلويح ص ٥١٤- دستور ج ١ ص ٣٩- كشاف ج ١ ص ٢٦١.

توضيح ص ٥٠٥، الاحكام ص ٥٠٥) در معتقد الامامية آمده است:

هيچ خلافى نيست نزد جمله فقها در آنكه اجماع حجت است، اما خلاف در آن است كه اجماع بچه حجت است.

بنزد اين طائفه اماميه اجماع از براى آن حجت است كه مشتمل است بر قول معصوم، و قول معصوم حجت است، پس اجماع حجت باشد. پس اگر اجماع واقع باشد بر امت، امام معصوم داخل باشد. زيرا كه وى از ايشان است و بهتر و بزرگوارترين ايشان است.

و همچنين اگر واقع باشد بر مؤمنان يا بر عالمان. و دليل عقلى دلالت كرده است كه وجود امام معصوم لطف است، و زمانه ازو خالى نيست، پس قول او داخل باشد در اجماع.

اگر امت بر حكمى از احكام اجماع كرده باشند، اين طائفه داخل باشند در آن.

و اگر اختلاف كنند آنچه ايشان بر آن اجماع كرده باشند، آن را حق دانند و غير آن را باطل. زيرا كه اجماع ايشان مشتمل باشد بر قول امام معصوم، و اجماع ديگران خارج قول امام.

اگر گويند: از كجا معلوم شود كه قول امام داخل اجماع اماميه است؟