شهرت، در لغت به معناى شايع بودن، رواج داشتن و وضوح مى آيد و در اصطلاح علماى اصول، گاهى مراد از آن، فراوانى تعداد راويان يك حديث است به اندازه اى كه به حد تواتر نرسد، و گاهى مراد از آن، رواج و اشتهار يك فتوا ميان فقها است، در صورتى كه به حد اجماع نرسد.

شهرت سه گونه است: فتوايى; روايى; عملى، كه توضيح هر يك در جاى خود آمده است.

صدر، محمد باقر، دروس فى علم الاصول، ج ٢، ص ١٥٠.

صدر، محمد باقر، بحوث فى علم الاصول، ج ٤، ص (٣٢٢-٣٢١).

فريدة الاسلام كاشانى، على، مجمع الفرائد فى الاصول، ص ٢٢٠.

جناتى، محمد ابراهيم، منابع اجتهاد (از ديدگاه مذاهب اسلامى)، ص ١١٥.

فيض، عليرضا، مبادى فقه و اصول، ص ٢١٢.

مشكينى، على، تحرير المعالم، ص ١٥٥.

خمينى، مصطفى، تحريرات فى الاصول، ج ٣، ص ٢٢٢.

خويى، ابوالقاسم، مصباح الاصول، ج ٢، ص ١٤١.

ولايى، عيسى، فرهنگ تشريحى اصطلاحات اصول، ص ٢٢٥.

نائينى، محمد حسين، فوائد الاصول، ج ٣، ص ١٥٣.

آخوند خراسانى، محمد كاظم بن حسين، كفاية الاصول، ص ٣٣٦.

مغنيه، محمد جواد، علم اصول الفقه فى ثوبه الجديد، ص (٢٣١-٢٣٠).

حكيم، محمد سعيد، المحكم فى اصول الفقه، ج ٣، ص ١٩٩.

محمدى، على، شرح اصول فقه، ج ٣، ص ٣١٣.

مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، ج ٢، ص ١٥١.

سبحانى تبريزى، جعفر، المحصول فى علم الاصول، ج ٣، ص ١٠٦.

مجاهد، محمد بن على، مفاتيح الاصول، ص ٤٩٩.

مكارم شيرازى، ناصر، انوار الاصول، ج ٢، ص ٤١٧ و ٤٢١.

همان، ج ٣، ص ٥٨٥.

سبزوارى، عبدالاعلى، تهذيب الاصول، ج ١، ص ١٧٩.

شهرت در استناد

ر.ك: شهرت عملى

شهرت در حديث

ر.ك: شهرت روايى

شهرت در روايت

ر.ك: شهرت روايى

شهرت در فتوى

ر.ك: شهرت فتوايى

شهرت روايتى

ر.ك: شهرت روايى

شهرت روايى

فراوانى راويان يك حديث، كمتر از حدّ تواتر

شهرت روايى، در جايى است كه حديثى را راويان زيادى كه تعدادشان به حد تواتر نمى رسد در جوامع كتاب هاى روايى نقل كنند، و اين امر باعث اشتهار روايت و استفاضه نقل آن گردد.

به بيان ديگر، اگر روايتى از نظر متن، شهرت داشته باشد; يعنى عده زيادى از راويان كه شأنشان نقل روايت و احاديث است آنرا نقل و در جوامع روايى خود ثبت و ضبط كرده باشند، اين روايت، شهرت روايى دارد.

مشهور اصولى ها، از جمله مرحوم «آخوند خراسانى»، بر اين اعتقادند كه شهرت روايى از مرجحات باب تعارض ميان اخبار است.

برخى از اصوليون معتقدند شهرتى كه موجب قطع به صدور روايت مى شود شهرت روايى و عملى، هر دو، است[١]

برخى ديگر از اصولى ها اعتقاد دارند كه شهرت روايى از مميزات حجت از لاحجت است، نه از مرجحات باب تعارض[٢]

نكته:

برخى از اصوليون شهرت روايى را اين گونه تعريف كرده اند: «و نعنى بالشهرة الروائية اشتهار روايتها بين اصحاب الائمه(عليه السلام)»٣; يعنى شهرت روايت در ميان اصحاب ائمه(عليهم السلام) را ملاك شهرت روايى و جابر ضعف سند دانسته اند.

[١]جزايرى، محمدجعفر، منتهى الدراية فى توضيح الكفاية، ج ٤، ص ٣٨٧ و ١٨٧ و ١٧٨

[٢]همان، ج ٨، ص ١٨٠

[٣]نائينى، محمد حسين، اجود التقريرات، ج ٢، ص ١٥٩

سبحانى تبريزى، جعفر، الموجز فى اصول الفقه، ج ٢، ١، ص ٢٧٢.

نائينى، محمد حسين، فوائد الاصول، ج ٣، ص ١٥٣.

فاضل لنكرانى، محمد، كفاية الاصول، ج ٤، ص ٢٧٤.

حيدر، محمد صنقور على، المعجم الاصولى، ص ٦٨٦.

شهرت ظنى

ر.ك: شهرت