اطلاق احوالى در جايى است كه براى معناى جزئى، احوال متفاوتى باشد. در اين حالت اگر چه معنا داراى يك فرد مى باشد، ولى اين فرد حالات مختلفى دارد، مثل: حالت مرض يا سلامتى، و يا حالت سواره يا پياده بودن كه بر زيد عارض مى شود; بنابراين، لفظ زيد به لحاظ اين احوال، اطلاق دارد; يعنى قابليت صدق بر هر يك از اين حالات را دارد و اگر گفته شود: «اكرم زيدا»، اطلاق احوالى، تمام حالات او را در بر مى گيرد.

صدر، محمد باقر، دروس فى علم الاصول، ج ١، ص ٢٣٦.

شيرازى، محمد، الاصول، ج ٥، ص ٥٩و٦٥.

شيرازى، محمد، الوصول الى كفاية الاصول، ج ٣، ص ٢٥٥.

مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، ج ١، ص ١٦٨.

خمينى، مصطفى، تحريرات فى الاصول، ج ٢، ص ٦٠١.

مشكينى، على، اصطلاحات الاصول، ص ٢٤٧.

سبزوارى، عبدالاعلى، تهذيب الاصول، ج ١، ص ١٥٤.

نائينى، محمد حسين، اجود التقريرات، ج ١، ص ٥٢١.

سبحانى تبريزى، جعفر، الموجز فى اصول الفقه، ص ٢١٩.

اطلاق ازمانى

شمول حكم بر موضوع در تمام زمانها

اطلاق ازمانى، از اقسام اطلاق احوالى، و به معناى شمول حكم بر موضوع در تمامى زمان ها است. بنابراين، در مواردى كه مطلق، فردى از افراد ماهيت بوده و لحاظ شمول در آن به حسب تمام زمان هايى است كه فرد را در بر مى گيرد، اطلاق آن، ازمانى است; براى مثال، هنگامى كه گفته مى شود: «يجب الصدق» و يا گفته مى شود: «يحرم الكذب»، مراد وجوب صدق و حرمت كذب در همه زمان ها است.

تقييد زمان مقابل اطلاق زمانى است، مثل: «لاتعتق الرقبة ليلا» يا «يجب الصدق ما دمت مختاراً».

مشكينى، على، تحرير المعالم، ص (١٣٥-١٣٤).

شيرازى، محمد، الاصول، ج ٥، ص ٦٥.

خمينى، مصطفى، تحريرات فى الاصول، ج ٢، ص ٦٠١و٦١٤.

اطلاق استغراقى

ر.ك: اطلاق شمولى

اطلاق استيعابى

ر.ك: اطلاق شمولى

اطلاق افرادى

عموميت حكم به حسب افراد

شمول و سريان حكم در اطلاق، به دو صورت است:

[١]به حسب افراد; ٢. به حسب احوال

شمول حكم به حسب افراد را اطلاق افرادى مى گويند و اين در جايى است كه افراد متعددى در كار باشد و طبيعت، قابليت صدق بر هر يك از آنها را داشته باشد، مانند: «اكرم العالم» كه عالم، افراد مختلفى دارد و حكم اكرام شامل همه آن افراد مى شود.

صدر، محمد باقر، دروس فى علم الاصول، ج ١، ص ٢٣٦.

مشكينى، على، تحرير المعالم، ص ١٣٤.

مشكينى، على، اصطلاحات الاصول، ص ٢٤٧.

شيرازى، محمد، الوصول الى كفاية الاصول، ج ٣، ص ٢٥٥.

شيرازى، محمد، الاصول، ج ٥، ص ٥٩.

خمينى، مصطفى، تحريرات فى الاصول، ج ٢، ص ٦٠١.

مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، ج ١، ص ١٦٨.

نائينى، محمد حسين، اجود التقريرات، ج ١، ص ٥١٦.

اطلاق اماكنى

شمول حكم بر فرد در همه مكان ها

اطلاق اماكنى، از اقسام اطلاق احوالى است و آن، در موردى است كه مطلق، فردى از افراد ماهيت معنايى جزئى مى باشد در مقابل موردى كه مراد از مطلق، خود ماهيت مى باشد كه معنايى