مصالح مرسله قطعى، مقابل مصالح مرسله ظنى بوده و به مصالحى گفته مى شود كه عقل به طور قطع به آن حكم مى نمايد، و از آن جا كه قطع حجت است در حجيت اين نوع مصالح، شكى وجود نداشته و علماى شيعه حجيت آن را پذيرفته اند.

مكارم شيرازى، ناصر، انوار الاصول، ج ٢، ص ٥٣٧.

طباطبايى حكيم، محمد تقى، الاصول العامة للفقه المقارن، ص ٤٠٤.

مصالح معتبر

مصالح داراى دليل شرعى بر اعتبار

مصالح معتبر، مصالحى است كه اساس برخى از احكام شرعى قرار گرفته و از سوى شرع دليلى بر اعتبار آن قائم شده است.

اين مصالح سه نوع مى باشد: ضروريات; حاجيات; تحسينيات.

نيز ر.ك: مصالح تحسينى; مصالح حاجى; مصالح ضرورى.

زحيلى، وهبه، الوجيز فى اصول الفقه، ص (٩٣-٩٢).

خلاف، عبدالوهاب، علم اصول الفقه و خلاصة التشريع الاسلامى، ص ٨٤.

ابو زهره، محمد، اصول الفقه، ص ٢٥٨.

ادريس، عوض احمد، الوجيز فى اصول الفقه، ص ٧١.

زهيرالمالكى، محمد ابوالنور، اصول الفقه، ج ٤، ص (١٨٥-١٨٤).

مصالح ملغى

مصالح سلب اعتبار شده توسط شرع

مصالح ملغى، مصالحى است كه نص و دليل شرعى بر الغا و عدم اعتبار آن وجود دارد، مانند: فرار از ميدان جنگ كه در آن مصلحت حفظ نفس نهفته است، اما دليل شرعى معتبر آن را الغا نموده و اجازه فرار از جنگ داده نشده است.

ادريس، عوض احمد، الوجيز فى اصول الفقه، ص ٧٢.

زهيرالمالكى، محمد ابوالنور، اصول الفقه، ج ٤، ص ١٨٤.

غزالى، محمد بن محمد، المستصفى من علم الاصول (به ضميمه فواتح الرحموت بشرح مسلم الثبوت)، ج ١، ص ٢٨٤.

خلاف، عبدالوهاب، علم اصول الفقه و خلاصة التشريع الاسلامى، ص ٨٧.

مصالح وهمى

امور داراى مصالح توهمى و غير واقعى

مصالح وهمى، مقابل مصالح حقيقى بوده و به اين معنا است كه شخص خيال مى كند انجام كارى به مصلحت و سود او است، اما با دقت و تأمل روشن مى شود كه انجام آن كار ضرر دارد، مانند: استعمال مواد مخدر.

زحيلى، وهبه، اصول الفقه الاسلامى، ج ٢، ص ١٠٢٩.

خلاف، عبدالوهاب، علم اصول الفقه و خلاصة التشريع الاسلامى، ص ٨٦.

مصحف

ر.ك: كتاب

مصدر

اسم دلالت كننده بر حَدَث

مصدر، اسمى است كه بر حدث دلالت مى كند، و به نظر مشهور علماى نحو، فعل از آن گرفته مى شود (اصل كلام است).

مصدر هر فعلى همانند فعل خود عمل مى كند; يعنى در صورتى كه فعل آن لازم باشد، به فاعل خود اضافه مى شود و اگر فعل آن متعدى باشد به فاعل اضافه شده و مفعول آن منصوب خوانده مى شود، مثل: «عجبت من ضرب زيد بكرا».

نكته:

در علم اصول از مصدر در مباحثى هم چون وضع و مشتق بحث مى شود.

نيز ر.ك: وضع مصدر.

تهانوى، محمد اعلى بن على، كشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، ج ٢، ص ٨٢٥.

سجادى، جعفر، فرهنگ معارف اسلامى، ج ٤، ص ٢٤٨.

جرجانى، محمد بن على، كتاب التعريفات، ص ٩٥.