فرهنگ نامه اصول فقه - مرکز اطلاعات و منابع اسلامی - الصفحة ٥٤٣ - ١٥٩١ ١٥٨٥ ١٦١٠ ١٦٠٢ ١٥٧٨ ١٦٠٢ ١٥٨٥ ١٦١٠ ١٥٨٥      
ضوابط جمع عرفى
ر.ك: قواعد جمع عرفى
«ط»
طرد
وجود وصف ملازم حكم، و فاقد تناسب ذاتى يا تبعى با حكم
طرد، از مسالك علت بوده و به معناى وصفى از اوصاف اصل غير از وصف مناسب يا وصف شبهى است كه در غير محل نزاع همواره همراه حكم مى آيد; به بيان ديگر، طرد عبارت است از وجود حكم با وجود وصفى كه مناسبت ذاتى و يا تبعى ميان آن وصف و حكم وجود نداشته و فقط ملازمه وجودى ميان آنها باشد، و چنين وصفى، وصف طردى ناميده مى شود، هم چون ملازمه وجودى ميان حكم حرمت خمر مسكر و انتشار بوى تند همراه آن. و يا براى مثال، در تعليل ازاله نجاست به آب مطلق گفته شده: «چون آب مايعى است كه بر جنس آن پُل ساخته مى شود، پس مطهر است» و از آن جا كه روغن و سركه چنين وصفى ندارند پس مطهر نيستند; وصف طردى در اين مثال، «قابليت پل زدن بر جنس آن» مى باشد كه در آب وجود دارد، ولى در سركه و خمر وجود ندارد.
اصوليون اهل سنت درباره اين كه طرد، از عليت كشف مى نمايد يا نه، اختلاف دارند; بسيارى از آنها همانند «آمدى» و «ابن حاجب» بر اين عقيده اند كه از عليت، كشف نمى كند و برخى ديگر، عكس آن را اعتقاد دارند.
نيز ر.ك: قياس طرد (خاص).
زهيرالمالكى، محمد ابوالنور، اصول الفقه، ج ٤، ص ١١٣.
فخر رازى، محمد بن عمر، المحصول فى علم اصول الفقه، ج ٥، ص ٢٢١.
زحيلى، وهبه، اصول الفقه الاسلامى، ج ١، ص ٦٦١.
طرد و عكس
ر.ك: دوران
طرق استنباط علت حكم
ر.ك: مسالك علت
طرق امضايى
ر.ك: اماره امضايى
طرق بازشناسى حقيقت از مجاز
ر.ك: علايم حقيقت و مجاز
طرق تأسيسى
ر.ك: اماره تأسيسى
طرق تعيين حقيقت و مجاز
ر.ك: علايم حقيقت و مجاز
طرق خاص امضايى
ر.ك: اماره امضايى
طرق سمعى
ر.ك: اَماره شرعى
طرق شرعى
ر.ك: اَماره شرعى
طرق ظنى
ر.ك: امارات
طرق عقلايى
ر.ك: اماره عقلايى
طرق علمى
ر.ك: اماره معتبر
طرق غير علمى
ر.ك: امارات
طرق كاشفيت اجماع
راه هاى كشف اجماع از قول و نظر معصوم(عليه السلام)
اصوليون امامى معتقدند اجماع بماهو اجماع ارزش و اعتبار ذاتى ندارد، بلكه اجماعى ارزش دارد كه از نظر معصوم(عليه السلام) پرده بر مى دارد; از اين رو، راه هايى را براى كشف اجماع از قول و نظر معصوم(عليه السلام) مطرح نموده و آنها را «طرق كاشفيت اجماع» ناميده اند.
مهم ترين اين راه ها از نظر علماى شيعه عبارت است از:
[١]طريق حس (كه به آن تضمنى و يا دخولى نيز مى گويند); ٢. طريق حدس; ٣. طريق لطف; ٤. طريق تقرير; ٥. طريق وثوق و اطمينان
مظفر، محمد رضا، اصول الفقه، ج ٢، ص (١٠٣-١٠١).
آخوند خراسانى، محمد كاظم بن حسين، كفاية الاصول، ص ٣٣١.
انصارى، مرتضى بن محمد امين، فرائد الاصول، ج ١، ص ٨٣.
غراوى، محمد عبد الحسن محسن، مصادر الاستنباط بين الاصوليين و الاخباريين، ص ١٧٢.
طرق مخترعه
ر.ك: اماره تأسيسى
طرق معرفت حقايق الفاظ
ر.ك: علايم حقيقت
طريق تضمنى
ر.ك: طريق حس
طريق تقرير
كشف رأى معصوم(عليه السلام) از طريق تحقق اجماع در محضر وى و سكوت او
طريق تقرير، از «طرق كاشفيت اجماع» بوده و به اين معنا است كه در محضر منظر و مسمع معصوم(عليه السلام) اجماعى محقق شود و