الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام)
(١)
٧ ص
(٢)
٤٥ ص
(٣)
٧٩ ص
(٤)
٩٩ ص
(٥)
١٣٧ ص
(٦)
١٦٣ ص
(٧)
١٨٣ ص
(٨)
٢١٧ ص
(٩)
٢٤٧ ص
(١٠)
٢٧٣ ص
(١١)
٣٠٣ ص
(١٢)
٧ ص
(١٣)
٩ ص
(١٤)
٣٤ ص
(١٥)
٣٦ ص
(١٦)
٣٧ ص
(١٧)
٣٩ ص
(١٨)
٤٠ ص
(١٩)
٤٠ ص
(٢٠)
٤١ ص
(٢١)
٤١ ص
(٢٢)
٩٠ ص
(٢٣)
٤٥ ص
(٢٤)
٩١ ص
(٢٥)
٩٢ ص
(٢٦)
٩٣ ص
(٢٧)
٩٤ ص
(٢٨)
٩٥ ص
(٢٩)
٩٦ ص
(٣٠)
٩٧ ص
(٣١)
٩٨ ص
(٣٢)
٩٩ ص
(٣٣)
٣٤٠ ص
(٣٤)
٣٤١ ص
(٣٥)
٧٩ ص
(٣٦)
٣٤٢ ص
(٣٧)
٣٤٣ ص
(٣٨)
٣٤٤ ص
(٣٩)
٣٤٥ ص
(٤٠)
٣٤٦ ص
(٤١)
٣٤٧ ص
(٤٢)
٣٤٨ ص
(٤٣)
٣٤٩ ص
(٤٤)
٣٦٠ ص
(٤٥)
٣٦١ ص
(٤٦)
٣٦٢ ص
(٤٧)
٣٦٣ ص
(٤٨)
٩٩ ص
(٤٩)
٣٦٤ ص
(٥٠)
٣٦٥ ص
(٥١)
٣٦٦ ص
(٥٢)
٣٦٧ ص
(٥٣)
٣٦٨ ص
(٥٤)
٣٦٩ ص
(٥٥)
٣٧٠ ص
(٥٦)
٣٧١ ص
(٥٧)
٣٧٢ ص
(٥٨)
٣٧٣ ص
(٥٩)
٣٧٤ ص
(٦٠)
٣٧٥ ص
(٦١)
٣٧٦ ص
(٦٢)
١٣٧ ص
(٦٣)
٣٧٧ ص
(٦٤)
٣٧٨ ص
(٦٥)
٣٧٩ ص
(٦٦)
٣٩٠ ص
(٦٧)
٣٩١ ص
(٦٨)
٣٩٢ ص
(٦٩)
٣٩٣ ص
(٧٠)
٣٩٤ ص
(٧١)
٣٩٥ ص
(٧٢)
٣٩٦ ص
(٧٣)
١٦٣ ص
(٧٤)
٣٩٧ ص
(٧٥)
٣٩٨ ص
(٧٦)
٣٩٩ ص
(٧٧)
٤٠٠ ص
(٧٨)
٤٠١ ص
(٧٩)
١٨٣ ص
(٨٠)
٤٠٢ ص
(٨١)
٤٠٣ ص
(٨٢)
٤٠٤ ص
(٨٣)
٤٠٥ ص
(٨٤)
٤٠٦ ص
(٨٥)
٤٠٧ ص
(٨٦)
٤٠٨ ص
(٨٧)
٤٠٩ ص
(٨٨)
٤٠٠ ص
(٨٩)
٢١٧ ص
(٩٠)
٤٠١ ص
(٩١)
٤٠٢ ص
(٩٢)
٤٠٣ ص
(٩٣)
٤٠٤ ص
(٩٤)
٤٠٥ ص
(٩٥)
٤٠٦ ص
(٩٦)
٤٠٧ ص
(٩٧)
٤٠٨ ص
(٩٨)
٤٠٩ ص
(٩٩)
٤١٠ ص
(١٠٠)
٤١١ ص
(١٠١)
٢٤٧ ص
(١٠٢)
٤١٢ ص
(١٠٣)
٤١٣ ص
(١٠٤)
٤١٤ ص
(١٠٥)
٤١٥ ص
(١٠٦)
٤١٦ ص
(١٠٧)
٤١٧ ص
(١٠٨)
٤١٨ ص
(١٠٩)
٤١٩ ص
(١١٠)
٤١٠ ص
(١١١)
٤١١ ص
(١١٢)
٤١٢ ص
(١١٣)
٤١٣ ص
(١١٤)
٢٧٠ ص
(١١٥)
٢٧٣ ص
(١١٦)
٢٧٥ ص
(١١٧)
٢٨٤ ص
(١١٨)
٢٨٥ ص
(١١٩)
٢٨٧ ص
(١٢٠)
٢٨٩ ص
(١٢١)
٩٠٠ ص
(١٢٢)
٩٠١ ص
(١٢٣)
٩٠٢ ص
(١٢٤)
٩٠٣ ص
(١٢٥)
٣٠٣ ص
(١٢٦)
٩٠٤ ص
(١٢٧)
٩٠٥ ص
(١٢٨)
٩٠٦ ص
(١٢٩)
٩٠٧ ص
(١٣٠)
٩٠٨ ص
(١٣١)
٩٠٩ ص
(١٣٢)
٩١٠ ص
(١٣٣)
٩١١ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص

الصحيح من سيرة الإمام علي (عليه السلام) - العاملي، جعفر مرتضى - الصفحة ٢٦٢

الثاني: إنّه (عليه السلام) أفسح المجال أمام الوليد وحزبه للدفاع عن أنفسهم، بل هو قد فتح الباب أمام التأكد من صدق الشهود، حيث أعطى الحق للمشهود عليه، بأن يثبت بالدليل المقبول والمعقول عدم صحة الاستناد إلى شهادتهم، إذا كانوا من أهل الظنة، أو من أهل العداوة له.

وبذلك يكون (عليه السلام):

أولاً: قد عمل بمقتضى الآية الكريمة: {وَلاَ يَجْرِمَنَّكُمْ شَنَآنُ قَوْمٍ عَلَى أَلاَّ تَعْدِلُواْ اعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى}[١]، حيث دلت على أنه لا بدّ من رعاية حقوق المتهم، وحفظها له، وأدائها إليه على أتم وجه.

وأعطى الأمثولة في العدل، ورعاية الحقوق، والإلتزام بأحكام الشرع الشريف.

ثانياً: إنّه (عليه السلام) قد أكد مضمون القاعدة التي تقول:

إن المتهم بريء إلى أن تثبت إدانته، وإن مجرد شهادة الشهود لا يبرر التجني عليه، ولا يسقط حقه في الدفاع عن نفسه، ولا أيا من حقوقه الأخرى.

ثالثاً: لقد شرط (عليه السلام) لإدانة الوليد: أن تتم شهادة الشهود عليه في وجهه، وهذه ضمانة أخرى لحق المشهود عليه، ليس فقط لأجل أن المواجهة تصعِّب على الشاهد الإفتراء والكذب، والشهادة على الغائب هي الأيسر والأسهل على الشاهد، حيث يتكلم بلا رقيب أو حسيب، وإنما


[١] الآية ٨ من سورة المائدة.