خواهشمند است دستور فرمائيد با دادن آموزش لازم به منابع مربوطه نسبت به تشديد و بهره‌بردارى از اختلافات مورد بحث به نحو غيرمحسوسى اقدام و نتايج حاصله را مستمرا به اين اداره كل اعلام دارند.

مدير كل اداره سوم. مقدم‌

رونوشت برابر اصل است.

اصل در پرونده ٩٤٦٣١ بايگانى است.

در پرونده آيت‌اله گلپايگانى بايگانى شد ١/ ٢/ ٤٨

نمايش تصوير

[١] مدرسه فيضيه از بناهاى عهد صفويه است كه در جنب صحن كهنه قم و در ميدان آستانه واقع شده است و بر اساس آنچه در تواريخ آمده است از بناهاى شاه طهماسب اول مى‌باشد كه در سال ٩٣٤ هجرى قمرى بنا گرديده است و بر سر ديوار آن كه به طرف صحن حضرت معصومه( س) باز مى‌شود كتيبه‌اى به نام شاه طهماسب وجود دارد.

بناى اوليه آن تا حدود حوض وسط مدرسه بوده و وجه تسميه آن نيز به فيضيه را به دليل سكونت فقيه و عالم ربانى حضرت آيه‌اللّه‌العظمى ملا محسن فيض كاشانى دانسته‌اند. اما بناى فعلى فيضيه از اقدامات زمان فتحعلى شاه قاجار در سال ١٢١٣ و ١٢١٤ هجرى قمرى است كه بناى سابق را تخريب و مدرسه را بزرگ و رفيع نموده و در ٧٥ ذرع طول و ٥٠ ذرع عرض آن را بنا نموده است كه مشتمل بر چهل حجره در طبقه همكف و چهار ايوان بزرگ در چهار سمت ذرع در دوازده ذرع و دو جدول آب در طول ١٢ ذرع و عرض ٣ ذرع از اين ابنيه تغيير شكل داده است. مدرسه فيضيه در ساليان دراز بدون طلبه بوده و رونق نداشت تا آنكه با حضور مرجع بزرگ شيعه و احياگر مكتب اهل بيت( ع) حضرت آيه‌اللّه‌العظمى آقاى حاج شيخ عبدالكريم حائرى در شهر قم، مدرسه زندگى مجدد يافت و با حضور صدها طلبه و تشكيل دهها كلاس درس به مركزى براى ترويج افكار عالى مكتب امام صادق( ع) مبدل گشت.

در دوران انقلاب اسلامى و مبارزه با شاه، فيضيه به قلب تپنده اين نهضت مبدل گشت و همواره روحانيون انقلابى و فاصل و دانشمند در اين مدرسه به سخنرانيهاى آتشين عليه رژيم شاه پرداختند و در آنجا سنگى قرار داشت كه هر كس براى سخنرانى انقلابى بر آن مى‌رفت و به همين دليل نيز آن سنگ به« حجر انقلاب» مشهور بود. فيضيه بارها مورد هجوم وحشيانه مأمورين ساواك شاه و ارتش شاهنشاهى و پليس واقع شد و در و ديوار آن به خون جوانان روحانى آغشته گرديد كه در واقع از اين دست قابل مطالعه عميق است كه يكى دوم فروردين ١٣٤٢ هجرى شمسى سالگرد شهادت امام صادق( ع) و ديگرى ١٧ خرداد ١٣٥٤ است.

شايان ذكر است، در جريان هجوم عوامل رژيم پهلوى به مدرسه فيضيه كه منجر به تخريب در و ديوار و پنجره‌هاى آن شده بود. آيت‌اله گلپايگانى اقدام به تعمير خرابيهاى به جا مانده از يورش مأموران رژيم نموده، كتابخانه و سرويسهاى بهداشتى و ... توسط معظم له بازسازى و توسعه يافت.

در طى ساليان متمادى طرحهاى متعددى براى از بين بردن اين پايگاه علمى و انقلابى توسط ساواك به مرحله اجراء درآمد كه آخرين آن تعطيلى فيضيه بود كه در سال ١٣٥٤ صورت گرفت.

به يكى از مكاتبات در اين خصوص توجه فرمائيد كه در تاريخ ١٩/ ٥/ ١٣٥٤ طى شماره ٤٢٥/ ٥/ ١٣٥٤ طى شماره ٣٤٢٥/ ٢١ از ساواك قم براى مركز ارسال شده است: همان طورى كه به كرات به عرض رسيده و مستحضرند مدارس فيضيه و دارالشفاء قم به دلايلى كه در گزارشات تقديمى قبلى بدان اشاره شده تبديل به كانون فساد و مركز بروز كليه تشنجات و اغتشاشاتى است كه طى چند ساله اخير از جانب روحانيون انجام شده. حال كه اين مدارس تخليه و در اختيار قرار دارد با توجه به اينكه ملك آن متعلق به آستانه مقدسه است اين ساواك پيشنهاد مى‌نمايد در صورت امكان تحويل سازمان اوقاف گردد تا با نظر سازمان مذكور حجرات آن به طلابى واگذار شود كه به نحوى از انحاء با آن سازمان سر و كار دارند و طبعا از موافقين مى‌باشند. چنانچه به دلائلى واگذارى آن به اوقاف به مصلحت نبوده و بايستى مجددا به روحانيون تحويل گردد براى جلوگيرى از هرج و مرج گذشته و ايجاد نظم و ضابطه لازم است مدارس را به يكى از آيات ثلاثه قم شريعتمدارى، نجفى مرعشى يا گلپايگانى( بدون دخالت سايرين) مشروط به اينكه تعهدات ذيل را عملى سازد تحويل گردد.

١- عدم اسكان طلاب كمتر از سى سال.

٢- واگذارى حجرات به طلابى كه از نظر شخص تحويل گيرنده موجه بوده و آيت‌اللّه مذكور ضمانت طلبه متقاضى را بكند.

٣- تشكيل دفتر منظمى مانند مدارس دولتى كه كليه مشخصات و هويت ساكنين حجرات مدارس مذكور در آن ثبت و آخرين عكس آنان نيز اخذ و نگهدارى گردد.

٤- صدور كارت شناسائى ملصق به عكس به عنوان طلبه مدرسه فيضيه يا دارالشفاء كه گوياى كليه مشخصات صاحب كارت باشد.

٥- جلوگيرى شديد از تجمع طلاب ساير مدارس حوزه كه فاقد كارت شناسائى ذكر شده در بند ٤ هستند.

٦- مشخص نمودن مدرسين مدرسه و تعيين ساعات تشكيل درس طبق ضوابط معين و مشخص.

در خاتمه به عرض مى‌رساند موضوعى كه امكان دارد اجراى بند ٥ را دچار اشكال سازد وجود كتابخانه عمومى در داخل مدرسه فيضيه است كه روحانيون براى آن اهميت خاصى قائلند. لذا براى رفع اين اشكال نيز پيشنهاد مى‌شود كه درب ورودى كتابخانه مذكور از طرف خارج از مدرسه كه اخيرا در طرح شهرسازى در حريم رودخانه داخل شهر قرار گرفته و تبديل به فضاى سبز خواهد شد باز و درب ورودى فعلى از داخل مدرسه مسدود و منحصر به تردد مسئول كتابخانه گردد. رئيس ساواك قم- معينى. ليكن فيضيه به حركت خويش ادامه داد و روحانيت شيعه همچنان به مبارزه خود استمرار بخشيد تا رژيم شاهنشاهى سرنگون شد و فيضيه مجددا بازگشائى و بازسازى شده و جايگاه خويش را نه تنها در ايران كه در جهان اسلام، باز كرده و به رغم خواست دشمن مبنى بر نابودى اين پايگاه اينك به عنوان اصلى‌ترين مركز تربيت فضلاء و طلاب دانشمند شناخته شده و بسيارى از جوانان مشتاق را از سراسر جهان در خود جاى داده و به تعليم آنان همت گماشته و فيضيه امروز قلب جهان اسلام است.

با بهره‌بردارى از كتاب مدارس قم، صفحات ١٥٥ تا ١٦٠ و اسناد ساواك.