حضرت آيتاللّه العظمى حاج سيد محمد رضا گلپايگانى به روايت اسناد ساواك - -- - الصفحة ٢٤٧ - موضوع آيتاله گلپايگانى
داشت چندى قبل انجمن شهر[١] قم از ما تقاضا نمود تا جهت ايجاد سد رودخانه كمك كنيم لكن تاكنون پاسخى به تقاضاى آنان ندادهايم ولى طبق اطلاع شريعتمدارى مىخواهد براى اين منظور كمك نمايد وى ضمن اشاره به جريان ميتينگ حزب پان ايرانيست در قم گفت روز پنجشنبه محسن پزشكپور در مقابل صحن اظهار داشت كسانى بودند كه با اصلاحات ايران مخالفت مىكردند و از بين رفتند و اكنون نيز كسانى هستند كه مخالفت مىنمايند.
بعد گلپايگانى راجع به دارالتبليغ صحبت كرد و گفت طبق اطلاع افرادى كه از دارالتبليغ كارت دارند مىتوانند منبر بروند و افراد ديگر از منبر رفتن محروم خواهند بود. لذا ما بايد مخالفت بكنيم. سيدمهدى گفت خمينى يك بار در گذشته با دارالتبليغ مخالفت كرد و اينها هنوز مشغولند تا لطمات وارده را جبران كنند و بهتر است ما دو فقره اعلاميه بدهيم يكى راجع به روزنامه فرمان و ديگرى در مورد دارالتبليغ. آيتاله گلپايگانى و منتظرى نظر سيدمهدى را تأييد كردند. سيدمهدى گفت طبق اخبار واصله از اصفهان از طرف دستگاه نزد حاج آقاى رحيم ارباب[٢] نيز رفتهاند لكن وى مريض مىباشد. گلپايگانى اظهار داشت دستگاه هم يك نفر مىخواهد كه بىاطلاع و مريض باشد تا از وجود او به نفع خودش بهرهبردارى كند. سيدمهدى در خاتمه راجع به اختلافات ايران و عراق صحبت نمود و گفت سفارت ايران در عراق قبل از اربعين افرادى را مأمور كرده بودند تا شب اربعين دست به اقداماتى بزنند لكن دولت عراق متوجه موضوع شده و از انجام آن جلوگيرى به عمل آورده است.
نظريه منبع- نظرى ندارد.
نظريه رهبر عمليات- مفاد گزارش صحت دارد. راجع به تماسهاى حسينعلى منتظرى با دستگاه گلپايگانى مىبايست بررسيهاى لازم معمول و اعمال و رفتار و تماسهاى مشاراليه دقيقا تحت كنترل قرار گيرد. مرشد
نظريه امنيت داخلى- مفاد گزارش صحيح است نظريه منبع مورد تأييد اعلاميههايى كه در صدد تهيه آن هستند تاكنون در مدرسه فيضيه تعقيب نگرديده در ناراحتى دستگاه گلپايگانى از مندرجات روزنامه فرمان ترديدى نيست هرگونه اقدام را در مورد مفاد اين گزارش خبر امر به ابلاغ فرمائيد. روحانى
رئيس ساواك- مفاد گزارش مورد تأييد است.
آقاى اوانى- آقاى شكورى
١- خلاصهاى تهيه به عرض برسد.
[١] رژيم شاه براى نمايش دمكراسى در ميان مردم، چندين نوع انتخابات برگزار مىكرد كه يكى از آنها انجمن شهر بود اين انجمن بر اساس نوشته لغت نامه دهخدا هيئتى است كه از طرف مردم هر شهر براى اداره امور شهر انتخاب مىشوند. انتخاب نمايندگان انجمن شهر با رأى مخفى و با اكثريت نسبى و مدت نمايندگى آنان چهار سال است. تعداد اعضاى انجمن هر شهر به نسبت به جمعيت، از پنج تا سى تغيير مىكند. تعداد اعضاى انجمن شهر تهران بايد سى تن باشد. كسانى مىتوانند به عضويت انجمن شهر انتخاب شوند كه تبعه ايران و لااقل داراى سى سال شمسى و حداقل سه سال شمسى و حداقل سه سال در محل انتخاب، سكونت و توانايى خواندن و نوشتن فارسى را داشته باشند و از حقوق اجتماعى محروم نشده باشند. اهم وظايف انجمن شهر عبارتست از:
١- نظارت در حسن اداره و حفظ اموال عمومى متعلق به شهر.
٢- تصويب و اصلاح بودجه شهردارى و بنگاههاى وابسته بدان و وضع عوارض.
٣- تصويب معاملات مربوط به شهر و نظارت در آنها.
٤- مراقبت در اجراى وظايف شهردارى در امور مربوط به بهداشت و تفريح و رفت و آمد و تغذيه و آموزش و پرورش مردم شهر. ر. ك: لغت نامه دهخدا، ج ٨، ص ٣١٧.
[٢] آيتاللّه حاج آقا رحيم ارباب فرزند على در سال ١٢٩٧ ه ق در چرمهين لنجان اصفهان متولد شد. پدرش عابدى زاهد، حكيم، فقيه، رياضيدان و از مدرسين معروف اصفهان بود. در سن هفت سالگى به اصفهان آمد و تحصيلات مقدماتى خود را نزد آخوند ملاحسين همامى فرا گرفت و سپس از حوزه فقه و اصول اساتيد بزرگ اصفهان همچون مرحوم سيد محمود كليشادى، حكيم جهانگير قشقايى، ملامحمد كاشانى، مرحوم خان، آيتاللّهالعظمى سيد محمدباقر درچهاى، حاج ميرزا بديع موسوى درب امامى، آيتاللّه حاج آقا ميراحمدآبادى، سيد ابوالقاسم دهكردى و ... كسب فيض نمود. وى از خواص اصحاب مرحوم آخوند كاشانى بود كه مراحل سير و سلوك را نزد او طى كرد و جامع محامد اخلاق و محاسن افعال گرديد. حاج آقا رحيم ارباب تمامى عمر خود را صرف تحصيل، تحقيق، تدريس و بيان احكام اسلامى نمود و تحقيقات وسيعى در فلسفه و الهيات اسلامى انجام داد و سالها فقه، فلسفه، نجوم و ادبيات عرب تدريس كردند و حوزه تدريس او از حوزههاى تحقيقى و ممتاز به شمار مىرفت. عده زيادى از آيات عظام، فضلاء و علماء بزرگ معاصر همچون آيتاللّه العظمى محمدحسين بروجردى از تربيت يافتگان آن مرحوم مىباشند در سال ٥٣ از طرف دانشگاه تهران دكتراى افتخارى رشته الهيات به ايشان اهدا شد و سرانجام پس از ١٠٥ سال عمر با بركت در سال ١٣٥٥ دارفانى را وداع و سر در نقاب خاك كشيد و در تخت فولاد اصفهان( گلستان شهدا) به خاك سپرده شد.