______________________________
(٣)- مرحوم آيت‌اللّه حاج شيخ حسنعلى مرواريد از علماء مهذب معاصر در شهر مشهد بوده ايشان در سال ١٣٢٩ (ه ق) در مشهد مقدس به دنيا آمد و در سنين جوانى پدر خود را از دست داد. ايشان پس از فراگيرى ادبيات و پس از تكميل مقدمات سطوح را از مدرسين حوزه مشهد آموخته و از محضر علمايى همچون مرحوم حاج شيخ حسنعلى اصفهانى و آيت‌اللّه العظمى حاج ميرزا مهدى غروى اصفهانى بهره جست و به مدارج عاليه علم و اخلاق و معارف رسيد و سپس به تدريس فقه و اصول و معارف پرداخته و مورد توجه مردم مشهد و حوزه علميه خراسان قرار گرفته و در مسجد حاج ملا هاشم (بالا خيابان) به امر تبليغ و ترويج پرداخت. آقاى مرواريد در مهر ماه ١٣٨٣ دعوت حق را لبيك گفت و در جوار ثامن الائمه حضرت على بن موسى‌الرضا (ع) دفن گرديد. (ر. ك: محمد شريف رازى، گنجينه دانشمندان، ج ٧، ص ١٦٤)

(٤)- آيت‌اللّه سيد على خامنه‌اى به سال ١٣١٨ ش در مشهد به دنيا آمد. پدرش آيت‌اللّه سيد جواد حسينى خامنه‌اى از روحانيان معروف مشهد بود. مادر ايشان نيز دختر يكى از روحانيون سرشناس مشهد بود. سيد على خامنه‌اى از چهار سالگى به مكتب رفت و به فراگيرى قرآن پرداخت. سپس وارد مدرسه‌اى به نام «دارالتعليم ديانتى» شد. اين مدرسه اولين مدرسه اسلامى بود كه در مشهد تأسيس شد. از دوران دبستان تحصيل معارف دينى را آغاز كرد. ابتدا جامع‌المقدمات را نزد يكى از معلمان مدرسه دارالتعليم ديانتى و ديگران آموخت. پدرشان مشوق ايشان در تحصيل علوم دينى بود و دوست داشت فرزندانش ملبس به لباس روحانيت شوند. به راهنمايى و هدايت پدر دوره سطح را در حوزه علميه مشهد خواند و در ١٨ سالگى درس خارج فقه و اصول را آغاز كرد وى تا سال ١٣٣٦ به تحصيلات خود در رشته فقه، اصول و فلسفه اسلامى در مشهد ادامه داد. در اين سال به عتبات عاليات مشرف گرديد و ميل داشت در نجف بماند اما به سبب مخالفت پدر بعد از مدت كوتاهى به مشهد بازگشت.

در سال ١٣٣٧ با اجازه پدر به قم رفت تا سال ١٣٤٣ در آن شهر بود در اين سال به مشهد بازگشت و تا سال ١٣٤٧ ادامهتحصيل ادامه تحصيل داد و همزمان در حوزه علميه مشهد مشغول تدريس گرديد. آيات عظام شيخ هاشم قزوينى، ميلانى، شاهرودى، حكيم، خويى، زنجانى، بروجردى و شيخ مرتضى حائرى از جمله استادان ايشان در حوزه‌هاى علميه مشهد، نجف و قم هستند.

آيت‌اللّه خامنه‌اى از سال ١٣٤١ كه مبارزات روحانيت به رهبرى حضرت امام اوج گرفت. فعالانه وارد مبارزه شد. نخستين مأموريت ويژه ايشان بردن پيام حضرت امام براى آيت‌اللّه ميلانى و علماى خراسان درباره برنامه درگيرى محرم ١٣٤٢ بود. مقارن روزهاى پر حادثه ١٠ و ١٢ محرم ١٣٨٣ ق/ ١٥ خرداد ١٣٤٢ در بيرجند دستگير و به مشهد اعزام و در بازداشتگاه لشكر مشهد زندانى شد. پس از آزادى به قم رفت و در بهمن همان سال به زاهدان رفت. اما برنامه سخنرانى‌هاى پرشور و افشاگر ايشان از نيمه ماه رمضان متوقف ماند. پس از دستگيرى به تهران اعزام و در قزل قلعه زندانى گرديد. در فاصله ١٣٤٣ تا ١٣٤٦ مبادرت به طرح مباحث پايه‌اى عقيدتى و سياسى در سطح حوزه و دانشگاه و به تدريج در سطح كلى جامعه در مشهد كرد و جلسات درس تفسير و حديث و انديشه اسلامى ايشان شلوغ بود و ادامه همين فعاليتها منجر به بازداشتهاى متوالى ايشان در سالهاى ١٣٤٦ تا ١٣٤٩ شد. در سال ١٣٥٠ براى پنجمين بار به زندان افتاد. پس از آزادى دايره درسهاى عمومى تفسير و كلاسهاى مخفى عقيدتى و سياسى گسترش يافت. در فاصله سالهاى ١٣٥٠ تا ١٣٥٣ با كوشش و مجاهدت آيت‌اللّه خامنه‌اى سه مسجد كرامت، امام حسن (ع) و ميرزا جعفر كانون فعاليتهاى حاد اسلامى و مبارزات پايه‌اى در مشهد بود و به رغم يورشهاى ساواك به اين كانونها و دستگيرى شركت‌كنندگان و كارگردانان جلسات اين كانونها، همچنان با مقاومت و پشتكار ادامه يافت و بالاخره مأموران رژيم در دى ماه ١٣٥٣ ناگزير شبانه به منزل آيت‌اللّه خامنه‌اى ريختند و ايشان را بازداشت و به تهران اعزام كردند و مدتها در زندان كميته مشترك ضد خرابكارى با سخت‌ترين شرايط توأم با بازجوييهاى دشوار نگهداشته شد. در پاييز ١٣٥٤ آزاد گرديد و دوباره به مشهد مراجعت كرد. در سال ١٣٥٦ به همراه جمعى از روحانيان تهران و قم طرح ايجاد جامعه روحانيت مبارز را ارائه دادند. در همين سالها وى از مدرسين سطوح عاليه حوزه علميه مشهد بود كه اين دروس تنها توسط مجتهدين انجام مى‌گرفت حوزه درس مكاسب ايشان، از پر رونق‌ترين حوزه‌هاى علميه مشهد بود. اواخر همين سال دستگير و براى مدت سه سال به ايرانشهر تبعيد گرديد. اواسط سال بعد با اوج‌گيرى مبارزات عمومى از تبعيدگاه خود به مشهد بازگشت و در صف مقدم مبارزه قرار گرفت. اواخر دى ماه ١٣٥٧ به فرمان امام به عضويت شوراى انقلاب منصوب شد. مسئوليت‌هاى ايشان پس از پيروزى انقلاب اسلامى عبارتند از: عضو شوراى مركزى حزب جمهورى اسلامى، معاونت وزارت دفاع و نمايندگى شوراى انقلاب در آن وزارتخانه، سرپرستى سپاه پاسداران انقلاب اسلامى، عضو شوراى انقلاب، امامت جمعه تهران، نماينده تهران در اولين دوره مجلس شوراى اسلامى، دبير كل حزب جمهورى اسلامى، رياست جمهورى اسلامى ايران در دو دور، رئيس شوراى عالى دفاع، نماينده مجلس خبرگان رهبرى در دوره اول، عضو شوراى مركزى ائمه جمعه كشور، عضو جامعه روحانيت مبارز تهران، ايشان پس از رحلت امام خمينى رضوان‌اللّه تعالى عليه توسط خبرگان منتخب ملت به رهبرى انقلاب اسلامى برگزيده شدند.

ر. ك: كتاب تشكل فراگير، جلد ٤، تأليف عبداللّه جاسبى، صص ٣٠٣ تا ٣٠٨