لوامع صاحبقرانی مشهور به شرح فقیه - علامه مجلسی - الصفحة ٢٥٤ - شك در ركوع

يقين كند كه ركوع نكرده است پس بيندازد آن دو سجده را كه ركوع ندارد و بنا نهد بر نمازى كه تمام كرده است يعنى بر ركعت سابق بر اين و نماز را تمام كند، و اگر بعد از آن كه فارغ شود يقين به همرساند كه ركوع نكرده است بر خيزد و يك ركوع و دو سجده را به جا آورد و بر او چيزى نيست از گناه و سجده سهو، و اين حديث مشتمل است بر دو حكم يكى شك در ركوع بعد از دخول در سجود و اين اعتبار ندارد و نمازش صحيح است بى‌دغدغه بر اين مضمون احاديث صحيحه وارد شده است، دويم آن كه يقين به همرساند كه ركوع نكرده است اكثر علما بر آنند كه نمازش باطل است و بر اين مضمون وارد شده است احاديث صحيحه مثل صحيحه رفاعه و صحيحه ابو بصير و ايضا صحيحه رفاعه و صحيحه ابو بصير و موثقه كالصحيحه اسحاق بن عمار و كالصحيحه ابو بصير، و مخالف اين اخبار نيست بحسب ظاهر مگر همين حديث و شيخ حمل كرده است اين حديث را بر آن كه سهو در دو ركعت آخر باشد و بحسب جمع لازمست طرح اين خبر چون شاذ است و بر تقدير عمل قايل مى‌توان شد به تخيير و با وجود تخيير عمل به احاديث مشهوره كردن اولى است و اگر كسى نماز را به همين عنوان تمام كند خصوصا هر گاه سهو در دو ركعت آخر بوده باشد و بعد از نماز را از سر گيرد نهايت احتياط خواهد بود و اللَّه تعالى يعلم.

و امّا حديث صحيح حكم بن حكيم كه گفت سؤال كردم از حضرت امام جعفر صادق صلوات اللَّه عليه كه هر گاه شخصى فراموش كند ركوعى را يا سجودى يا غير اينها را و به خاطرش آيد حضرت فرمودند كه همان را اعاده مى‌كند گفتم آيا نماز را اعاده مى‌كند فرمودند كه نه پس محمول است بر آن كه وقت آن باقى باشد به آن كه در ركوع به سجود نرفته باشد و در سجود بركوع نرفته باشد.

چنانكه در صحيح ليث و صحيح حلبى و صحيح عمران و صحيح‌