ترجمه خصال شيخ صدوق - جعفري، يعقوب - الصفحة ٢٧٩ - نوزده مسألهاى كه امام صادق(ع) در مجلس منصور از طبيب هندى پرسيد و او ندانست و امام خود پاسخ داد
امام فرمود: از تو چيزى مىپرسم، گفت: بپرس.
امام فرمود: اى هندى، به من خبر بده چرا در سر استخوان چند قطعه است؟ گفت:
نمىدانم، فرمود: براى چه مو بر بالاى آن قرار گرفته؟ گفت: نمىدانم، فرمود: چرا پيشانى از مو خالى است؟ گفت: نمىدانم، فرمود: براى چه پيشانى داراى خطوط و چينهاست؟ گفت: نمىدانم، فرمود: براى چه ابروها بالاى دو چشم قرار دارد؟ گفت:
نمىدانم، فرمود: براى چه دو چشم مانند دو بادام است؟ گفت: نمىدانم، فرمود: چرا بينى در وسط دو چشم قرار گرفته؟ گفت: نمىدانم، فرمود: چرا سوراخ بينى به سوى پايين است؟ گفت: نمىدانم، فرمود: چرا لب و شارب بالاى دهان قرار گرفته؟ گفت: نمىدانم، فرمود:
چرا دندان جلو تيز و دندان آسياب پهن و دندان نيش بلند است؟ گفت: نمىدانم، فرمود: چرا مردها ريش دارند؟ گفت: نمىدانم، فرمود: چرا دو كف دست از مو خالى است؟ گفت: نمىدانم، فرمود: چرا ناخن و مو احساس ندارند؟ گفت: نمىدانم، فرمود: چرا قلب مانند صنوبر است؟ گفت: نمىدانم، فرمود: چرا ريه دو قطعه است و حركت آن در محلّ خود است؟ گفت: نمىدانم، فرمود: چرا كبد خميده است؟ گفت:
نمىدانم، فرمود: چرا كليه مانند لوبيا است؟ گفت: نمىدانم، فرمود: چرا خمى زانوان به طرف پشت سر است؟ گفت: نمىدانم، فرمود: چرا در طرف كف پا فرورفتگى دارد؟ گفت: نمىدانم.
امام صادق ٧ فرمود: ولى من مىدانم. گفت: پس جواب آنها را بگوييد. امام صادق ٧ فرمود: استخوان سر چند قطعه است براى اينكه جمجمه ميان تهى است و اگر چند قطعه نبود زودتر درد مىكرد و اينكه ميان استخوانها فاصله است، درد از آن دور است، و موى در بالاى آن قرار گرفته تا به وسيله آن به مغز روغن برسد، و از اطراف آن بخار خارج شود و گرما و سرماى وارد بر آن را دفع كند، و اينكه پيشانى از مو خالى است براى آن است كه آنجا محل رسيدن نور به چشمان است و در آن شيارها و چينها قرار گرفته تا عرق وارد از سر را نگهدارد تا وقتى كه انسان آن را پاك كند، مانند نهرهايى كه در زمين آبها را نگه مىدارد، و دو ابرو بالاى دو چشم قرار گرفته، تا نور را به اندازه لازم به دو چشم هدايت كند.
اى هندى، آيا نديدى كه كسى كه در برابر نور شديد قرار مىگيرد دستش را بالاى چشمش مىگذارد تا نور به اندازه لازم به چشم برسد؟ بينى در وسط دو چشم قرار گرفته تا نور را به دو قسمت مساوى تقسيم كند، و چشم مانند بادام است تا ميل دوا در آن جريان پيدا كند و درد از آن بيرون آيد و اگر مربع و يا گرد بود، ميل در آن جريان