تسليم كند. و هر كس بنده نيابد دو ماه پى در پى روزه بگيرد.» ٤- روزه دو ماه پى در پى در كفّاره ظهار براى كسى كه نتواند بنده‌اى آزاد كند. خداوند مى‌فرمايد: «كسانى كه زنان خود را ظهار مى‌كنند آنگاه از گفته خود بازمى‌گردند، بايستى پيش از آميزش جنسى بنده‌اى آزاد كنند، اين براى آن است كه بدان پند گيريد و خداوند بدان چه انجام مى‌دهيد آگاه است. و هر كس توانايى آزاد كردن بنده را ندارد پس بايستى پيش از آميزش دو ماه پى در پى روزه بگيرد. ٥- روزه سه روز در كفاره سوگند، براى كسى كه نتواند اطعام نمايد واجب است. خداوند متعال مى‌فرمايد:

«كسى كه نتواند، سه روز روزه بگيرد كه كفاره سوگند شماست اگر سوگند ياد كنيد.» همه اين روزها پى در پى است و پراكنده نيست. ٦- روزه تراشيدن سر در حال احرام براى كسى كه از سرش در آزار باشد. خداوند متعال مى‌فرمايد: «پس هر كه از شما بيمار باشد يا از سرش در آزار باشد بايستى فديه‌اى از روزه يا صدقه قربانى دهد.» او در اين امر اختيار دارد، اگر خواست روزه بگيرد، سه روز است. ٧- روزه در عوض قربانى براى كسى كه در حجّ تمتع نتواند قربانى كند واجب است. خداوند متعال مى‌فرمايد: «كسى كه با پايان عمره حج تمتّع را انجام دهد آنچه از قربانى براى او امكان دارد ذبح كند و هر كه نيافت سه روز در ايام حجّ و هفت روز هنگامى كه بازگشتيد روزه بگيريد كه اين ده روز كامل است.» ٨- روزه كفاره صيد در حال احرام واجب است. خداوند متعال مى‌فرمايد: «و هر كس از شما از روى عمد آن را بكشد بايستى كفاره معادل آن از چهارپايان بدهد كه دو نفر عادل از شما آن را تصديق نمايد كه به صورت قربانى به سوى كعبه بفرستد يا به مسكينان اطعام نمايد يا معادل اين، روزه بگيرد.» آنگاه فرمود: اى زهرى! مى‌دانى معادل اين روزه چگونه مى‌شود؟ عرض كردم: نمى‌دانم. فرمود: آن صيد را قيمت‌گذارى مى‌كند، سپس به قيمت آن گندم تهيّه مى‌كند، آنگاه اين گندم‌ها با صاع پيمانه مى‌شود، و به جاى هر نيم صاع يك روز، روزه مى‌گيرد. ٩- روزه نذر واجب. ١٠- روزه اعتكاف واجب.

و روزه‌هاى حرام عبارتند از: ١- روزه روز فطر. ٢- روزه روز قربان. ٣- روزه سه روز از روزهاى تشريق. (براى كسى كه در منى باشد) ٤- روزه، روزى كه در آن ترديد است (كه از آخر روز شعبان يا اول روز رمضان است) كه در مورد آن امر و نهى داريم، امر داريم كه به قصد شعبان روزه بگيريم و نهى داريم از روزه آن روز كه فردى در آن روز، روزه بگيرد در صورتى كه مردم در آن ترديد دارند، عرض كردم: قربانت گردم! اگر از ماه شعبان هيچ روزه‌اى نگرفته چه كند؟ فرمود: همان شب كه ترديد دارد نيّت كند كه از ماه شعبان روزه بگيرد. اگر از ماه رمضان باشد از او كافى است و اگر از ماه شعبان باشد زيانى ننموده است. عرض كردم: چگونه روزه مستحبى از روزه واجب كفايت مى‌كند؟ فرمود: اگر كسى يك روز از روزه ماه رمضان را به عنوان مستحب‌