كه بر بالاى آن درخت رفتى و ميوه‌هاى آن چيدى اگر احيانا ميوه‌اى از آن درخت بيفتادي اطفال همسايه آن را برداشتندى آن مرد فى الحال بپائين آمدى و آن را از ايشان بگرفتى و اگر ايشان آن را در دهن داشتندى انگشت در دهن ايشان كردى و بيرون آوردى مرد همسايه شكايت او را به حضرت رسالت عرض نمود آن حضرت صاحب آن درخت را طلبيد و گفت اى مرد فلان نخله خود را كه شاخ آن بخانه همسايه تو آويخته بمن بفروش بنخله‌اى كه در بهشت بتو دهم آن شخص گفت مرا نخلستان بسيار هست و اين نخله بهترين نخلات است و خاطر من بسيار بآن متعلق است و بجهت اين فروختن آن را با خود قرار نميتوانم داد ابو دحداح چون اين سخن را از حضرت پيغمبر بشنيد گفت يا رسول اللَّه اگر من اين نخله را از او بخرم تو از من ميخرى بآن درختى كه در بهشت باو ميدادى فرمود آرى آن را از تو ميخرم بنخله‌اى از نخلات بهشت كه باو ميدادم پس ابو دحداح نزد آن مرد رفت و طلب بيع آن كرد آن شخص گفت تو ميدانى كه پيغمبر آن را از من ميخريد بدرختى كه در بهشت بمن دهد و من بجهت آنكه آن درخت بهترين نخلات من بود و دل بستگى تمام بآن داشتم بوى نفروختم اما اگر تو آن را بر وفق مدعاى من ميخرى بتو مى‌فروشم ابو دحداح گفت مدعاى تو چيست گفت اينكه آن را بكمتر از چهل نخله نفروشم ابو دحداح هر چند الحاح ميكرد بكمتر از چهل درخت راضى نميشد پس آن درخت را بخريد از وى بخرماستانى كه مشتمل بر چهل درخت بود كه در مدينه داشت و مردمان را بدان گواه گرفت بعد از آن نزد حضرت پيغمبر رفت و گفت يا رسول اللَّه آن نخله را از صاحبش خريدم آن حضرت آن را از ابو دحداح بخريد بدرختى كه در بهشت بوى دهد پس بسراى آن همسايه رفت و گفت اين نخله را بخشيدم بتو و بعيالان تو حق سبحانه اين سوره را فرستاد و در آن بيان فرمود كه سعى آدمى مختلف است يعنى سعى انصارى كه از براى دنيا بود و سعى ابو دحداح كه از براى آخرت بود پس قوله‌ فَأَمَّا مَنْ أَعْطى‌ ابو دحداح است كه آن درخت را بخرما ستانى بخريد و به رسول فروخت و به اين جهت در ظل ظليل اشجار بهشت قرار گرفت و قوله‌ وَ أَمَّا مَنْ بَخِلَ‌ مرد انصاريست كه بخيلى كرد و آن درخت به رسول نفروخت و بجهت آن بعذاب نيران گرفتار شد و مال او عذاب را از او دفع نكرد و اين روايت مذكوره از عطا نيز منقولست كه و چون خصوص سبب موجب تخصيص حكم نميشود چنانچه در علم اصول مقرر شده پس هر كه متصف بصفت ابو دحداح و آن مرد انصارى بوده باشد در اينحكم داخل خواهد بود، عياشى باسناد خود از سعد اسكاف نقل كرده كه ابو جعفر عليه السّلام در تفسير اين سوره فرمودند كه‌

فَأَمَّا مَنْ أَعْطى‌ مما آتاه اللَّه‌ وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى‌ اى بان اللَّه يعطى بالواحد عشر الى اكثر من ذلك- و فى رواية اخرى- الى مائة الف فما زاد فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى‌ قال لا يرد شيئا من الخير الا يسر اللَّه له‌ وَ أَمَّا مَنْ‌