تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٧٨ - سوره القيامة(٧٥) آيات ١ تا ٩
من بترسند و با من انباز نگيرند پس هر كه بترسد از آنكه انباز گيرد با من چيزى را من اهل آنم كه بيامرزم او را و گناهان او را عفو كرده بروى او نيارم، و بعضي در معنى آيه چنين گفتهاند كه خداى از اهل آنست كه از عقاب او به پرهيزند و از عذاب او بترسيد و از اهل اينكه از براى او عمل كنند بآنچه مؤدى شود بمغفرت او.
سورة القيمة
مكيست نزد كوفيان و چهل آيت است نزد ايشان و سى و نه نزد باقيان، و اختلاف در آيه لِتَعْجَلَ است كه كوفيست.
ابى بن كعب از رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت كرده كه هر كه سورة القيمة را تلاوت كند من و جبرئيل از براى او گواهى دهيم در روز قيامت كه او ايمان داشته بقيامت و تصديق بر وقوع آن نموده و در آن روز روشنى روى او بر رويهاى ديگر غلبه كند، و ابو بصير از ابو عبد اللَّه سلام اللَّه عليه روايت نموده كه هر كه مداومت نمايد بقرائت لا أُقْسِمُ بِيَوْمِ الْقِيامَةِ و عمل بآن كند حقتعالى چون او را از قبر بعث كند اين سوره رفيق او باشد در احسن صورت و او را بشارت دهد و بر وى او خندد و او را مسرور سازد تا از صراط و ميزان بگذرد.
و بدانكه حق سبحانه چون ختم سورة المدثر بذكر قيامت نمود و آنكه كافر منكر و مكذب آنست افتتاح اين سوره نيز بذكر قيامت كرد و بيان اهوال آن پس فرمود كه:
(١)-
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ لا أُقْسِمُ ادخال لاء نافيه بر فعل قسم براى تأكيد است و اين شايعست در كلام عرب و علماء و مفسران را در اين كلمه اقوال ديگر هست و آن در كريمه فَلا أُقْسِمُ بِمَواقِعِ النُّجُومِ سمت تحرير يافته، يعنى هر آينه سوگند ميخورم بِيَوْمِ الْقِيامَةِ بروز رستخيز:
(٢)- وَ لا أُقْسِمُ و البته سوگند ياد مىكنم بِالنَّفْسِ اللَّوَّامَةِ بنفس ملامت كننده [١] مراد نفس متقيه است كه در روز قيامت نفس مقصره را ملامت كند بر تقصير طاعت
[١] كلمه نفس در اصطلاح حكماء و عرفاء و متكلمين و هم در قرآن مجيد و احاديث و روايات بر معانى عديده اطلاق شده و در حقيقت آن اختلاف بسيار و سخنان فراوانى گفتهاند و مراد از نفس در اينجا روح انسانى و گوهر آدميست كه حكماء آن را نفس ناطقه ميگويند و پوشيده نماند كه ارباب علم و حكمت از قرآن كريم اقتباس نموده و از براى اين نفس مراتبى چند ذكر كردهاند يكى نفس اماره كه در سوره مباركه يوسف نامبرده شده است و آن نفسيست كه محكوم و مقهور قوه شهوت و غضب و شيطنت باشد و پيوسته آدمى را بمعاصى و سيئات امر نمايد و ديگر نفس مطمئنه است كه در سورة مباركه فجر بدان اشاره فرموده