(٤)- وَ مِنْ شَرِّ النَّفَّاثاتِ‌ و از شر دمندگان يعنى زنان كه كلمات سحر مى‌گويند و ميدمند فِي الْعُقَدِ در گرهها يعنى دختران لبيد، و نفث بمعنى نفخست باريق. و ابو مسلم گفته كه مراد بنفاثات زنانى‌اند كه ابطال عزايم رجال ميكنند بحيل و صرف آراى ايشان از مراد خودشان بارائه محاسن خود بايشان و عرض كردن نفس خود بر ايشان و ايشان را مفتون خود ساختن پس نفث در عقد مستعار باشد از تلين عقده بنفس ريق تا حل آن آسان شود، و ببايد دانست كه سحر را تأثيرى نيست بر مذهب حق و ضررى كه بحسب ظاهر عارض ميشود يا بسبب اطعام شي‌ء مضار است يا سقى آن يا اشمام آن و يا بسبب آنكه اعتقاد تأثير آن موجب تشويش خاطر و فلق قلب است و آنچه مثل اين باشد جايز است. پس مراد باستعاذه از شر نفاثات يا استعاذه است از عمل ايشان كه آن صنعت سحر است و از اثم ايشان در آن و يا استعاذه از فتنه انداختن ايشان مردمان را بسحر خود بخداع باطل ايشان و فريب دادن ايشان مردمان عوام را از نفع و ضرر و خير و شر آن و تصديق جهله قول باطل ايشان را و تعظيم نمودن آنها را باين عمل و توهم كردن بآنكه ايشان مسخّر جن‌اند و عالم بعلوم غيبيه و اين موجب ضرر و فساد است در دين اسلام و بجهت اين حق سبحانه امر فرموده بتعوّذ از شر ايشان:

(٥)- وَ مِنْ شَرِّ حاسِدٍ و از شرّ حسود إِذا حَسَدَ چون ظاهر كند حسد خود را و بمقتضاى آن عمل نمايد كه آن ايقاع غوايلست بر محسود چه اگر آن را مخفى دارد ضرر آن جز بوى عايد نيست كه آن اغتمام او است بسرور محسود، مراد يهوداند و آنانى كه بر حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و ذريه او حسد داشتند و ميتواند بود كه مراد بشر حاسد اثم او باشد و سماجت حال او در وقت حسد او و اظهار اثر آن، و تخصيص اين صفات از ميان انواع شرور بجهت آنست كه آن عمده است در اضرار انسان بلكه حيوان بغير خود و ختم شرور باين صفت دالست بآنكه حسد بدترين صفات رديه است، چنان كه از ابن عباس مرويست كه اگر در عالم بدتر از شر حسود چيزى بودى حق سبحانه ختم اين سوره را بآن كردى و اول خطيئه كه در آسمان واقع شد حسد ابليس بود بر آدم عليه السّلام و نخست گناهى كه در زمين صادر گشت حسد قابيل بود بر هابيل و گويند مراد شر نفس حاسد و عينين او است چه چشم زخم اثر كلى دارد چنان كه مشهود و معروفست، و در حديث آمده‌

العين حق‌

يعنى اثر چشم بد محقق الوقوع است و شمه‌اى از اين در اوراق سابقه مذكور شده، و نيز در حديث واقع شده كه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم روزى بگورستان بقيع ميگذشت فرمود بخدايى كه مرا بحق بخلق‌