(١١)- إِنَّ رَبَّهُمْ‌ بدرستى كه پروردگار ايشان‌ بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَخَبِيرٌ بايشان يعنى باسرار ايشان و باقوال و افعال ايشان در روز رستخيز هر آينه آگاه و داناست و معنى علم او سبحانه بايشان در روز قيامت مجازات اوست مر ايشان را بر مقادير اعمال ايشان چه اين علامت خير او است بايشان و از اينقبيل است كريمه‌ أُولئِكَ الَّذِينَ يَعْلَمُ اللَّهُ ما فِي قُلُوبِهِمْ‌ و ذكر ضمير رَبَّهُمْ‌ كه از براى ذوى العقولست بعد از ذكر ما كه موضوعست از براى ذوى العقول بجهت اختلاف شأن ايشان است در قبور و در قيامت كه آن ممات و حياتست و در اين آيه اشارتست بزجر و وعيد چه انسان هر گاه مى‌داند كه حق سبحانه عالم است بجميع اعمال او البته منزجر خواهد بود از جميع معاصى و مجتنب خواهد گشت از ساير مناهى.

سورة القارعة

مكيست و يازده آيه است بعدد كوفى و ده آيه نزد حجازى و هشت بعدد بصرى و شامى و اختلاف در سه آيتست‌ الْقارِعَةُ اولى كوفى است‌ ثَقُلَتْ مَوازِينُهُ‌ و خَفَّتْ مَوازِينُهُ‌ هر دو حجازى و كوفى.

ابى بن كعب از پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت كرده كه هر كه اين سوره را بخواند حق سبحانه در روز قيامت ترازوى اعمال او را گران بار سازد، و عمر و بن ثابت از ابو جعفر روايت كرده كه هر كه سورة القارعة تلاوت كند حقتعالى او را از فتنه دجال نگهدار و در روز قيامت او را از قيح جهنم ايمن گرداند.

بدانكه اتصال اين سوره بما قبل اتصال نظيرست بنظير هم چنان كه آن سوره در ذكر قيامتست اين سوره نيز در احوال قيامتست كما قال:

(١)-

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ الْقارِعَةُ آن ساعت يا حالت كوبنده‌ [١] (٢)- مَا الْقارِعَةُ چيست آن ساعت يا

[١] القارعة مأخوذ از قرع بمعنى زدن بشدت يا درهم كوفتن چيزيست بطورى كه صدايى از آن برخيزد و هر حادثه شديدى و بلا و داهيه عظيمى كه بسيار ناهموار باشد قارعه ميگويند و يكى از نامهاى قيامت‌ الْقارِعَةُ است و آن روز را قارعة ناميدند بدين مناسبت كه در آن روز آسمانها و زمين و خورشيد و ماه و ستارگان كوبيده ميشوند و هم حوادث و شدائد و اهوال و وحشتها و دهشتها و سختيهاى قيامت مردم را فرا گرفته‌