و مضاف محذوف يعنى (لكم جزاء دينكم ولى جزاء دينى) شما راست حساب و جزاى كردار خود و مراست حساب پاداش اعمال خود يا جزاى دين خود، و نزد جمعى ديگر دين بمعنى دعا و عبادتست يعنى شما راست خواندن اصنام و بر آن مداومت نمودن و مراست خواندن پروردگار خود و بر آن مقيم شدن و راسخ گشتن، و بنا بر اين اقوال نيز منسوخيت آيه لازم نمى‌آيد چنان كه گذشت، و يا آنكه آيه بر سبيل تهديد و وعيد باشد كقوله تعالى‌ اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ‌ يعنى چون دين اسلام قبول نمى‌كنيد شما راست دين شرك يا آنچه لازم آن است از انواع عذاب و اصناف عقاب در روز حساب و مرا است دين توحيد كه مستلزم روضه رضوان و رياض جنانست و ثواب بى‌حساب نزد حضرت رب الارباب، و بدانكه اين سوره متضمن اعجاز حضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله است از جهت اخبار بآنچه واقع شود از اوقات مستقبله كه آن ايمان نياوردن جماعت مذكوره است در زمان مستقبل و مردن ايشان بر صفت كفر و شرك و اين اخبار موافق مخبر به گشت و در اين سوره دلالتست بر ذم مداهنه در دين و وجوب مخالفت كفار و مبطلين و برائت از جميع مخالفين آورده‌اند كه چون اين سوره برسيد عالم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم نازل شد آن حضرت تشريف شريف بمسجد الحرام برد و در ميان جماعت قريش كه آنجا نشسته بودند بايستاده و آن را بر ايشان خواند ايشان چون استماع اين نمودند از آن حضرت صلّى اللَّه عليه و آله مأيوس شدند ايذاء و آزار باو و اصحاب او رسانيدند، و از ابن عباس مرويست كه اين نيز درباره ايشان نازل شد أَ فَغَيْرَ اللَّهِ تَأْمُرُونِّي أَعْبُدُ أَيُّهَا الْجاهِلُونَ‌.

اللهم العن كل من آذى نبيك و وليك من أهل الكفر و الشرك و العدوان و نكث عن طريق الحق و منهج الصدق في كل زمان و أذقهم حر النيران فى كل آن و اغفر لنا و لكافة أهل الايمان و أدخلنا في روضة الجنان و رياض الرضوان يا حنان يا منان برحمتك و غفرانك يا ارحم الراحمين و خير الغافرين.

سورة الفتح‌

مدنى است و سه آيه است بلا خلاف.

و در حديث ابى بن كعب آمده كه هر كه اين سوره بخواند هم چنان باشد كه در روز فتح مكه با پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم همراه بوده و موافقت او نموده، و كرام خثعمى از حضرت ابو عبد اللَّه عليه السّلام روايت كرده كه هر كه‌ إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ‌ در نافله يا فريضه بخواند حق تعالى او را بر جمعى از اعداء نصرت دهد و چون مبعوث گردد حق سبحانه كتابي از جوف قبر او بيرون آورده‌