هر كه مسرت بدل بنده مؤمن رساند اگر چه بدان خرمايى باشد، ابراهيم ادهم گفته كه سايلان چه نيكو مرد مانند بدر خانه ما مى‌آيند كه هيچ داريد كه براى شما بر- داريم و پيش از شما توشه راه شما كنيم و براى شما بقيامت بريم و ذخيره بهشت كنيم، و از ابو عبد اللَّه عليه السّلام منقول است كه‌

ان اللَّه تبارك و تعالى يقول ما من شي‌ء الا و قد وكلت من يقبضه الا الصدقة فانى اتلقفها بيدي تلقفا حتى ان الرجل يتصدق و المرأة لتصدق بتمرة او بشق تمرة فاربيها له كما يربى الرجل فلوه و فصيله فيلقانى يوم القيامة و هى مثل جبل احد

يعنى حق سبحانه ميفرمايد كه هيچ چيزى نيست مگر كه غير خود را وكيل گردانيده‌ام كه قبض آن كند الاصدقه كه من او را فرا ميگيرم و كسى را در آن وكيل نميگردانم تا آنكه اگر مردى و زنى بتمره‌اى يا نصف تمره‌اى صدقه كند من او را پرورم هم چنان كه شخصى كره اسب و شتر بچه خود را پرورد و چون روز قيامت بمن رسد آن صدقه مانند كوه احد باشد، و بعد از نهى حقتعالى حبيب خود را از قهر و زجر سائل و يتيم باو أمر ميفرمايد كه:

(١١)- وَ أَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ‌ و اما بنعمت پروردگار خود كه آن نعم مذكوره است از عطا بر وجه رضا و ايواء و هدايت و اغناء يا جميع نعماء فَحَدِّثْ‌ پس حديث كن يعنى آن را به بندگان من اعلام نماى و افشاى آن كن كه تحدث بنعم شكر منعم است و اخفاى آن مظنه كفران نعمت، و در حديث آمده كه‌

من لم يشكر الناس لم يشكر اللَّه، و من لم يشكر القليل لم يشكر الكثير، و التحدث بنعم اللَّه شكر و تركه كفر

يعني هر كه شكر مردمان نگويد شكر خدا نكند و هر كه بر اندك شكر نكند بر بسيار نيز شكر نخواهد كرد و سخن كردن بنعمت خدا يعنى اظهار آن كردن شكر است و ترك تحدث آن نمودن كفرانست، مجاهد گفته كه مراد بنعمت نبوتست كه اعظم نعمست و تحدث بآن تبليغ آنست بهمه خلقان، و نزد كلبى نعمت قرآن است و تحدث نمودن آن تلاوت كردن آنست، و مصدق معنى اولست قول صادق عليه السّلام كه‌

معناه فحدث بما اعطاك اللَّه و فضلك و رزقك و أحسن اليك فهداك‌

در فتوحات مذكور است كه نعمت چيزيست محبوب بالذات و منعم عليه در اغلب شكور ميباشد پس حق سبحانه حبيب خود را فرمود كه از نعمت من سخن گوى كه بندگان محتاجند و محتاج چون ذكر منعم شنود ميل كند بدو و او را دوست دارد يا بجهت تحدث بنعمت من خلق را دوست من گرداني كه من ايشان را دوست دارم.