تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٣٤ - سوره النبإ(٧٨) آيات ٣٠ تا ٤٠
كه از ابن عباس مرويست كه مخلوقى از وى بزرگتر نيست، در روز قيامت وى تنها در صفى باشد و باقى ملائكه با كثرت عدد و عظمت جسد در صفى و او در بزرگى برابر همه بود، و على بن ابراهيم نيز باسناد خود از حضرت صادق عليه السّلام روايت كرده كه روح فرشتهايست اعظم از جبرئيل و ميكائيل، و در عين المعانى از ابن مسعود روايت كرده كه مقام روح آسمان چهارم است و هر روز دوازده هزار تسبيح ميگويد و از هر تسبيحى از او ملكى مخلوق ميگردد و گفتهاند روح طايفهاى اند بر شكل آدميان نه از جنس ايشان فرداى قيامت ايشان در صفى بايستند و ملائكه در صفى، و از عطيه مرويست كه مراد بروح ارواح آدميانند كه ما بين نفختين قبل از آنكه باجساد تعلق گيرند با ملائكه صف كشند، و از عبد اللَّه عباس روايت كردهاند كه يهودان از پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم پرسيدند كه روح چيست فرمود كه لشكريست از لشكرهاى خدا و از جنس فرشتگان نيستند و ايشان را سر و دست و پا است و چيز ميخورند پس اين آيه تلاوت فرمود كه يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَ الْمَلائِكَةُ صَفًّا و بروايتى ديگر از ابن عباس مرويست كه خداى را بر دست راست عرش دريائيست از نور مانند هفت آسمان و هفت زمين و هفت دريا و هر سحر گاه جبرئيل در آن دريا فرو رود و نورش بر نور و جمالش بر جمال زياده گردد و از آنجا بر آيد و پرها بيفشاند حق سبحانه از هر قطرهاى فرشته بيافريند هفتاد هزار از ايشان در بيت المعمور روند و هفتاد هزار در كعبه معظمه و تا روز قيامت نوبت بجماعت اول نرسد و همه اينها در قيامت صف زنند، و از ابن زيد روايتست كه مراد بروح قرآنست و اين آيه تلاوت نمود وَ كَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا و گويند روح جبرئيلست عليه السّلام كه با ملائكه در يك صف بايستند لا يَتَكَلَّمُونَ سخن نگويند در باب شفاعت و غير آن إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ مگر كسى كه دستورى داده باشد مر او را الرَّحْمنُ خداى بخشاينده كه شفاعت كند عاصيان را وَ قالَ صَواباً و گفته باشد آن كس گفتارى با صواب كه آن لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ است يعنى از اهل توحيد باشد كه فرشتگان و مؤمنانند يا كسى را شفاعت كنند كه رتبه ارتضا داشته باشد و اراده الهى تعلق گرفته باشد بقبول شفاعت در حق او كقوله تعالي وَ لا يَشْفَعُونَ إِلَّا لِمَنِ ارْتَضى، و از وهب منقولست كه جبرئيل نزد خدا ايستاده و لرزه بر دوشهاى او افتاده از هر لرزه او حق سبحانه صد هزار فرشته ميآفريند و همه ايشان پيش خداى ايستاده باشند و سر بر ندارند و سخن نگويند چون روز قيامت شود ايشان را در سخن گفتن رخصت دهند همه بيكبار بكلمه طيبه لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ زبان بگشايند اينست معنى قوله تعالى وَ قالَ صَواباً و معاوية بن عمار روايت كرده كه ابو عبد اللَّه عليه السّلام را از اين آيه سؤال كردم فرمود
نحن و اللَّه المأذون لهم يوم القيامة و القائلون
بخدا سوگند كه مائيم آنها كه روز قيامت اذن شفاعت دهند و مائيم كه زبان بتكلم بگشائيم من گفتم