تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ٣٠٥ - سوره القدر(٩٧) آيات ١ تا ٥
بوده باشد بعد از آن مرتفع شده فرمود كه
لا بل هى الى يوم القيمة
نه چنين است بلكه تا روز قيامت باقيست، و نزد بعضى معين نيست كه در همه سال كدام ماه است و كدام شبست و اگر كسى طلاق زوجه خود را متعلق سازد بر شب قدر تا يك سال نگذرد طلاق واقع نشود و اين قول ابى حنيفه است و در بعضى روايات از ابن مسعود منقولست كه اگر كسى در همه سال احياء كند شب قدر را در مييابد و چون اينقول بعبد اللَّه عمر رسيد گفت ابن مسعود ميدانست كه شب قدر در ماه رمضانست ليكن اين را بجهت آن گفت كه تا مردمان اعتماد بر شبهاى رمضان نكنند و در عبادت اكتفاء بآن ننمايند و جمهور علماء بر آنند كه شب قدر در ماه رمضانست، و در ليالى آن اختلاف كردهاند ابن رزين عقيلى بر آنست كه شب اول ماه رمضان است و حسن گفته كه شب هفدهم است و نزد جماعتى ديگر شب نوزدهم، و اصح اقوال آنست كه در عشر آخر رمضانست، و از حضرت امير المؤمنين عليه السّلام مرويست كه
ان النبى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم يوقظ أهله فى العشر الا و اخر من رمضان
يعنى پيغمبر اهل خود را در عشر اواخر رمضان بيدار مىكرد و بعبادت ترغيب ميفرمود و در همه اوقات اين ده شب بقيام و ركوع و سجود بروز ميكرد و مىفرمود كه
التمسوها فى العشر الاواخر
شب قدر را در اين ده شب طلب كنيد، و ابو بصير از ابو عبد اللَّه روايت كرده كه
كان رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم اذا دخل العشر الاواخر شدّ المئزر و اجتنب النساء و أحيى الليل و تفرغ للعبادة
يعنى رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم چون دهه آخر ماه رمضان ميرسيد بند ازار را محكم ميبست و از زنان اجتناب مينمود و همه شب را احيا ميكرد بعبادت و از همه كارهاى ديگر دور ميشد و در همه شب بطاعت اشتغال مينمود، مرويست كه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود كه
رايت هذه الليلة ثم انسيتها و رأيتنى أسجد فى ماء و طين فالتمسوها فى العشر الاواخر و التمسوها فى كل وتر
من ديدم شب قدر را و بعد از آن فراموش كردم و ديدم خود را كه در ميان آب و گل سجده ميكردم و شما آن را در عشر اواخر بطلبيد و در همه شبهاى طاق آن.
علماء را در تعيين ليلة القدر در ليالى او تار اختلافست نزد بعضى شب بيست و يكم است و اين مذهب ابى سعيد خدريست و اختيار شافعى [١] و در صحيح بخارى مذكور است كه ابو سعيد خدرى گفت پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله را ديدم كه در شب بيست و يكم تا روز نماز ميگذارد و آن شب تا بصبح از آسمان باران
[١] بايد دانست كه اتفاق فرق مسلمين بر آنست كه ليلة القدر يك شب بيش نيست لكن در تعيين انشب اختلاف كردهاند و مرحوم مؤلف اكثر اقوال آنان را نقل نموده و در هر حال باجماع فرقه خاصه شب قدر در ماه مبارك رمضان و مردد بين شب ١٩ و ٢١ و ٢٣ است يعنى يك شب از اين سه شب است و ناگفته نماند، كه قدر نسبت بمناطق و آفاق مختلفه اختلاف پيدا ميكند و شب قدر هر منطقهاى نسبت بخود آن منطقه است مثلا ممكن است آن وقتى كه در طهران شب قدر است در نقطه مقاطر آن روز باشد و شب قدر در آنجا قبلا بوده يا بعد بيايد.