ايمان، و نزد بعضى مراد انزال ملائكه و جبرئيل است بآسمان اول، و قولى آنست كه ملكى عظيم كه روح نام او است با ملائكه فرود آيد يا صنفى از ملائكه كه آنها را روح گويند و فرشتگان ايشان را نبينند الا در آن شب از غروب تا طلوع نازل ميشوند، يا روح بنى آدم يا حضرت عيسى عليه السّلام بموافقت ملايكه بزمين آيد، و در بعضى تفاسير مذكور است كه مراد روح حضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم است كه در آن شب نزول اجلال فرمايد، و نزد بعضى مراد بروح وحى است كقوله‌ وَ كَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا يعنى فرشتگان فرود آيند و با ايشان وحى باشد بتقدير خيرات و منافع و اصح آنست كه جبرئيل عليه السّلام با فرشتگانى كه ايشان را علاقه آشنايى با اهل زمين است فرود آيند و بخانه‌هاى مؤمنان فرود آيند و جبرئيل مؤمنانرا مصافحه كند و علامت مصافحه جبرئيل اقشعرار جلد و رقت قلب و اشك چشم بود، حاصل كه بجهت شرافت اين شب ملائكه و روح فرود آيند بِإِذْنِ رَبِّهِمْ‌ بفرمان آفريدگار خود يا بعلم آفريدگار خود كما قال‌ أَنْزَلَهُ بِعِلْمِهِ‌ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ از جهت هر كارى بزرگ كه حق سبحانه قضا فرموده است و تقدير نموده در اين سال تا سال ديگر، يا بهر كارى از خير و بركت يا بهر امرى از روزى و اجل.

(٥)- سَلامٌ هِيَ‌ تقديم خبر بر مبتدا بجهت افاده حصر است اى ماهى الاسلامة نيست اين شب مگر سلامتى يعنى تقدير كرده نشود در او الا سلامت و خير بخلاف شبهاى ديگر چه در غير آن هم بليه و مصيبت قضا كرده مى‌شود و هم سلامتى، يا نيست اينشب مگر سلام بجهت كثرت سلام كردن ملائكه در اينشب بر قاعد و قايم و راكع و ساجد اهل ايمان مجاهد گفته سلامتى است از شياطين و وسواس ايشان چه در اينشب ممنوع باشند كه ضررى بكسى برسانند حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ تا دميدن سفيده صبح، و نزد بعضى تماميت كلام بر قوله‌ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ‌ است و مِنْ كُلِّ أَمْرٍ سَلامٌ‌ ابتداء كلام ديگر يعنى از هر امرى در او سلامتى و منفعت و خير است و بعد از آن مى‌فرمايد كه اين سلامتى و بركت و فضيلت ممتد است تا وقت طلوع فجر.

سورة البينة

و اين را سورة البرية و سورة القيمة نيز گويند و در مدينه نازل شد و گويند كه در مكه فرود آمده و عدد آيات آن نه است نزد بصريان و هشت نزد غير ايشان و اختلاف در آيه‌ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ‌ است كه بصريست.

ابى بن كعب از پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله روايت كرده كه هر كه اين سوره را بخواند روز قيامت با بهترين آفريدگان باشد در شبانگاه و بامداد و در رفتن و ايستادن و از ابو درداء مرويست كه رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم‌