تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٩٧ - سوره البروج(٨٥) آيات ١ تا ٩

كه حكيم كسى را كه قادر بر ايمان و سجود نباشد خطاب نميكند كه مالك لا تؤمن مالك لا تسجد و اشعار است بر آنكه كفار مخاطب‌اند بعبادت:

سورة البروج‌

مكيست بيست و دو آيت است باجماع علماء أبي بن كعب از پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم روايت كند كه هر كه اين سوره را بخواند حق سبحانه بعد دهر جمعه و هر روز عرفه كه در دنيا بوده باشد ده حسنه كرامت فرمايد، و يونس بن ظبيان از أبو عبد اللَّه روايت كرده كه هر كه‌ وَ السَّماءِ ذاتِ الْبُرُوجِ‌ را در فرايض تلاوت نمايد محشر و موقف او با انبياء و مرسلين عليهم السّلام باشد چه اين سوره پيغمبرانست.

بدانكه چون حق سبحانه و تعالى ختم اين سوره نموده بذكر مؤمنان افتتاح اين سوره نيز بذكر مؤمنان اصحاب اخدود كرد و فرمود كه:

(١)-

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ وَ السَّماءِ ذاتِ الْبُرُوجِ‌ سوگند بآسمان كه خداوند برجها است مراد بروج اثنى عشر است كه آن حملست و ثور و جوزا و سرطان و اسد و سنبله و ميزان و عقرب و قوس و جدى و دلو و حوت، و آنها مشابه قصورند در ارتفاع منازل و ماه در هر برجى دو روز و كسرى مى‌باشد و آفتاب در هر برجى يك ماه و گويند كه مراد كواكب عظام‌اند و بنا بر تسميه آن ببروج جهت ظهور آنها است و يا مراد ابواب سماواتند كه نوازل از آن بيرون مي‌آيند، و اصل تركيب بروج براى ظهور است، و نزد بعضى ديگر بروج آسمان كوشكهااند در آن از زر سرخ و زبرجد سبز و نقره سفيد و گوهر و مرواريد و آن مواضع عبادات ملايكه است هم چنان كه زمين مساجد آدميان است.

(٢)- وَ الْيَوْمِ الْمَوْعُودِ و سوگند بروز وعده داده شده نزد جميع مفسران مراد باين روز روز قيامت است كه خلايق در آن مجازات خواهند يافت بر وفق اعمال:

(٣)- وَ شاهِدٍ و سوگند بهر كه حاضر شود در اين روز از مكلفان و غير آن‌ وَ مَشْهُودٍ و بآنچه حاضر كرده مى‌شود در آن از عجايب و غرايب، تنكير بجهت ابهام است در وصف يعنى شاهد و مشهودى كه بهيچ وجه بكنه آن نتوان رسيد يا مبالغه است در كثرت كانه قيل ما أفرطت من شاهد و مشهود علماء را در اين دو لفظ اختلاف بسيار است از آن جمله شاهد اللَّه است و