(١٧)- فَمَهِّلِ الْكافِرِينَ‌ پس مهلت ده كافران را و استعجال مكن در نفرين كردن بر ايشان و تعجيل منما در هلاكت مشركان‌ أَمْهِلْهُمْ‌ مهلت ده كافران را و واگذار رُوَيْداً مهلت دادنى و واگذاشتنى اندك يعنى بزودى همه هلاك خواهند شد و اين در قيامت است يا روز بدر و تكرير امهال بجهت زيادتى تسكين و امر بصبر حضرت رسالت است، ابن جنى گفته تغيير لفظ فمهل الكافرين أمهلهم رويدا بجهت آنست كه متضمن تأكيد باشد بدون تكرير كه موجب سماجت طبع است بآن پس در حين تجشم و مبالغه در امهال بعضى حروف آن را منحرف و متغير ساخته ثانيا انتقال نمود از فعّل بأفعل و ثالثا ترك لفظ نمود و ايراد معنى آن فرمود كه آن‌ رُوَيْداً است بجهت كراهت تكرر لفظ، ابو عاصم از پدرانش روايت كرده كه رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم را ديدم كه بر منبر بنى ثقيف بر كمانى تكيه زده بود و اين سوره ميخواند و من ياد گرفتم و بجماعتى از ثقيف بگذشتم قومى از قريش در ميان ايشان بودند مرا گفتند از محمّد چه شنيدى من اين سوره بر خواندم ثقيفيان گفتند چنان مينمايد كه اين مرد صادق القول است و آنچه ميگويد از نزد خداست زيرا كه اين ما فوق كلام بشر است و هيچكس بر اتيان نمودن بمثل اين قدرت ندارد قريشيان از روى عناد و استكبار گفتند كه ما صاحب خود را به از شما ميشناسيم و اگر ميدانستيم كه حقست متابعتش مى‌كرديم. لعنة اللَّه على من اقتفى الهوى و السلام على من اتبع الهدى.

سورة الاعلى‌

مكيست نزد ابن عباس، و مدنى نزد ضحاك، و نوزده آيت است بلا خلاف.

أبى بن كعب از حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله روايت كرده كه هر كه اين سوره را قرائت نمايد حق سبحانه و تعالى بعدد هر حرف كه بر ابراهيم و موسى و من كه محمّدم انزال فرموده ده حسنه در نامه اعمال او بنويسد، از امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه منقولست كه حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم اين سوره را دوست داشتى و گفتى اول كسى كه (سبحان ربى الاعلى) گفت ميكائيل بود كه چون عرش خدا را با عظمت و طول و عرض مشاهده كرد بسجده افتاد و اين تسبيح را در آن سجده بگفت، و از ابن عباس روايت است كه چون رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم اين سوره را قرائت نمودى فرمودى‌