تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٧٠ - سوره الانفطار(٨٢) آيات ١ تا ٩
كه بعد از او مردمان بآن عمل نموده باشند و اين هنگام او را مثل ثواب عاملان آن باشد بىآنكه از اجور ايشان چيزى كم شود باو دهند، و از سنت سيئه كه بندگان پس از آن بر آن اقدام كرده باشند و اين هنگام او را مانند عذاب آنها باشد بىآنكه نقصى در روز و عقاب ايشان واقع شود چنان كه از عبد اللَّه بن مسعود روايت كردهاند كه
(ما قدمت من خير أو شر و ما أخرت من سنة حسنة استن بها بعده فله أجر من اتبعه من غير أن ينقص من أجورهم شيء او سنة سيئة عمل بها بعده فعليه و زر من عمل بها من دون ان ينقص من اوزارهم شيء)
و مؤيد اينقولست كه در اخبار آمده كه سائلى در مجلس حضرت رسالت پناه صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم سؤال كرد و هيچكس از حضار مجلس چيزى باو نداد و همه كس ساكت شدند يك بار ديگر طلب چيزى كرد يك كس باو چيزى داد و مردمان چون ديدند كه او تصدق كرد همه او را عطاء كردند پس آن حضرت صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم فرمود
من استن خيرا فاستن به فله أجره و مثل اجور من اتبعه غير منقص من اجورهم، و من استن شرا فاستن به فعليه و زره و مثل اوزار من اتبعه غير منقص من اوزارهم
حذيفه يمانى آنجا حاضر بود اين آيه تلاوت فرمود (علمت نفس ما قدمت و أخرت) گفتهاند كه معنى آنست كه داند هر نفسى كه چه كرده از اول عمر تا آخر عمر آن گه خطاب رسد بكافر.
(٦)- يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ اى آدمى ما غَرَّكَ چه چيز بفريفت ترا بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ بپروردگار بزرگوار خود كه كافر شدى و جرأت نمودى بر عصيان او، ذكر كرم جهت مبالغه است.
در منع از اغترار چه محض كرم او مقتضى اهمال ظالم و تسويه موالى و معادى و مطيع و عاصى نيست چه جاى آنكه صفت قهر و انتقام بآن منضم باشد و اشعار است بآنچه شيطان انسان را بآن مغرور ساخته و باو گفته كه: (افعل ما شئت فربك كريم لا يعذب أحدا و لا يعاجل بالعقوبة) آنچهبكنكه پروردگار تو كريمرحيمهيچكس را عذاب نكند و بعقوبت معاجله ننمايد و دلالتست بر آنكه كثرت كرممستدعى جد است در طاعت او نه انهماك در عصيان او بجهت اغتراركرم يعنى مغرور نشود بكرم او سبحانه بر او بايجاد و اعطاى نعم و بعد از تمكين و تكليف او بتفضل او فريب نخورد و بجهت آن كافر و عاصى نگردد و اعتماد ننمايد بر آنكه فضل او كه علت باعثه است بر ايجاد و انعام او را عذاب نكند و او را بثواب بنوازد چه اين امر منكر است و خارج از حكمت و لهذا حضرت رسالت صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در وقتى كه اين آيه تلاوت نمود فرمود كه
غره جهله
و حسن گفته كه (غره و اللَّه شيطانه الخبيث) فضيل بن عياض را گفتند كه اگر در روز قيامت ترا سؤال كنند كه ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ تو چه جواب خواهى داد گفت خواهم گفت (غرتنى ستورك المرخاة) پردههاى فرو