إحقاق الحق و إزهاق الباطل - التستري، القاضي نور الله - الصفحة ٦٤٦ - الجو المحيط بظهور المهدي كما صوره أحد علماء المسلمين القدامى

و آيا او پسر حسن عسكري است (ع) يا كسى ديگر، اختلاف بسيار كرده‌اند. و ما اين مبحث را تحرير كنيم و تنقيح اين سخن به قدر علم خود ان شاء اللّه تعالى در اين مقام بنماييم.

بدان كه جميع امت متفقند در آنكه در آخر الزمان شخصى از اولاد حضرت پيغمبر ظهور خواهد كرد و عالم را از عدل پر خواهد ساخت، همچنانچه از جور پر است، اين اتفاق به واسطه احاديث صحيحه است كه در اين باب وارد شده چنانچه ام سلمه روايت كند [...] بيعت كنند در ميانه ركن و مقام و از شام لشكرى بفرستند به سوى ايشان. و در بيداء كه موضعي است از راه مكه زمين ايشان را فرو برد، بعد از آن اكابر و پيشوايان اهل شام و عراق با او بيعت كنند، بعد از آن مردى از قريش كه مادر او از بنى كلب باشد لشكرى بر سر ايشان فرستد و ايشان بر او غالب گردند و آن شخص به سنت پيغمبر امت در ميان امت عمل كند و اسلام تمكن تمام بيابد، همچو شتر كه گردن بر زمين مالد، و متمكن شود، پس آن مرد هفت سال باز ماند، بعد از آن وفات كند و مردمان بر او نماز بگزارند. از اين جمله اخبارى است در باب مهدى و ظهور او، در آخر زمان وارد شده [و] تمامى اهل اسلام به صحت اين احاديث متفقند و هيچ نزاعى در آن نيست كه چنين كسى ظهور خواهد كرد در آخر.

و اختلاف در آن است كه اين كس محمد پسر حسن عسكري است يا نه؟

جمعى مى‌گويند كه: اين كس او نيست زيرا كه ثابت نشده كه حسن عسكري را پسرى بوده، و آنچه مى‌گويند: او را پسرى بوده اخبار بعضى مردم است، و به مجرد خبرى كه آن مشهور و مستفاض نباشد پس ثابت نمى‌شود، خصوصا نسبى چنين بزرگ، و آن را مدار اعتقاد نتوان ساخت، و بر تقدير آنكه ثابت باشد كه او را پسرى بوده، هرگز اثرى از او ظاهر نشده، و كسى او را نديده و در مسند امامت متمكن نشد، بر تقدير آنكه او را ديدند و امام شد وفات شد، و به غايت مستبعد است كه كسى مدت قريب به هفتصد سال در حيات باشد و هيچ اثر از او پيدا نشود