إحقاق الحق و إزهاق الباطل - التستري، القاضي نور الله - الصفحة ٨١ - أقوال العلماء في شأنه عليه السلام

پرده برداشت و پسرى چهار ساله همچون آفتاب درخشان سرمه در چشم كشيده بيرون آورد كه ما هرگز آدمى به فرو شكوه و جمال او نديده بوديم. گفت: اين فرزند من است، محمد مهدى و او مظهر موعود است و تا قيامت امامت از آن او خواهد بود. اين است روايت بعضى از محبان اهل بيت.

و اما لقب آن حضرت عسكري است بواسطه آنكه آن حضرت عسكر ملائكه را بر متوكل عرض كرد، چنانچه مذكور شد. و بعضى گويند: بواسطه آنكه در موضعي از ولايت بغداد متولد شده كه اسم آن عسكر است.

المتوفى في شبابه بالبلاء، المدفون عند أبيه بسرّ من رأى آن حضرت وفات فرموده در جوانى خود به بلا و زحمت، و دفن كرده شده آن حضرت نزد پدر خود در شهر سرّ من رأى. ولادت آن حضرت در مدينه بود هشتم ربيع الاول سنه اثنين و ثلاثين و مائتين، و وفات آن حضرت در زمان متوكل خليفه بود و عمر مبارك آن حضرت بيست و هشت سال.

گويند: متوكل خليفه لعنه اللّه او را زهر داد، و در جوانى از دنياى فانى به بهشت جاودانى نقل كرده و آن حضرت را نزد پدر خود در مشهد مقدس كه در سر من رأى واقع است دفن كرده‌اند.

و سرّ من رأى شهرى است در كنار دجله كه آن را معتصم خليفه بنا كرده جهت آنكه خود با لشكر در آنجا ساكن شود زيرا كه لشكر معتصم اكثر غلامان ترك بوده‌اند و اهل بغداد از ايشان ضرر مى‌يافته‌اند. معتصم آن شهر را كه تا بغداد مسافت ده روزه راه است بنا كرده تا مضرت لشكريان او بدانجا نرسد. و معتصم و پسر او واثق و پسر واثق متوكل و معتز و منتصر، تمامى در آنجا ساكن بوده‌اند. و حالى آنجا را سامره گويند و خراب شده و سواي مسجد مقدس إمامين على هادى و حسن عسكري عمارتى لايق نمانده و آن مشهد منور در غايت رواج و آراستگى است‌