فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢١ - حكم نقاشى و مجسمه سازى از نگاه شريعت (٢) آیت الله سيدمحسن خرّازى
از يكى از ايشان[امام باقر يا صادق(ع)] از حكم نگهدارى مجسمه ها و تصاوير در خانه سوءال كردم؟ فرمود: اگر دست راست، يا چپ يا پشت يا زير پاهاى تو باشد مانعى ندارد و اگر طرف قبله است، وى آن پارچه اى بيفكن. (٤٩)
حضرت استاد امام خمينى مىگويد:
ظاهراً سوءال ازوجود اين تصاوير و مجسمه ها درخانه است و امام نيز پاسخ داد كه مانعى ندارد؛ مگر درطرف قبله باشد كه دراين صورت روى آن پارچه اى افكنده مىشود و افكندن پارچه برروى آن به خاطر نماز است. مقتضاى عموم روايت آن است كه بين مجسمه و غير آن تفاوت وجود ندارد. عبارت «أوتحت رجليك» قرينه آن نيست كه اين حكم به غير مجسمه اختصاص دارد؛ زيرا ضرورتاً وقتى ما هيتى افراد مختلف باشد كه برخى از افراد آن قابل زير پا انداختن باشد، مىتوانيم درباره مجموع آنها چنان حكم كنيم. شاهد مدعا آنكه درشمول اين عموم نسبت به تصاويرى كه بروى ديوارها نقش شده است شبهه اى نيست؛ با آنكه امكان ندارد ديوار زير پا قرار گيرد. بنا بر اين درعموميت اين روايت نسبت به مجسمه ها و تصاوير اشكالى نيست. اگر توهم شود كه تماثيل در عصر ائمه (ع) داراى تجسّد نبوده اند ـ يعنى تنها تصاوير وجود داشته است نه مجسمه ـ بنا بر اين دليل از مجسمه انصراف دارد، چنين توهم باطل است؛ زيرا چنين ادعايى ثابت نشده است. بلكه مىتوان گفت : عصر ائمه (ع) به خاطر نزديكى به عصر ساختن مجسمه بتها، ساختن مجسمه ها متداول بوده است، به علاوه كمى وجود افراد يك عام، موجب انصراف عام از افراد كم نمىشود.
ضعيف تر از اين توهم، اين پندار است كه روايت در مقام بيان حكم ديگرى غير از نقاشى و مجسمه سازى است و آن، حكم نماز خواندن درخانه
(٤٩)وسائل،ج٣،ص٣١٧،باب٤٥، لباس نمازگزار،ح١.