فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٢٢ - حكم نقاشى و مجسمه سازى از نگاه شريعت (٢) آیت الله سيدمحسن خرّازى
است؛ چنان كه اگر از امام سوءال شده باشد اگر درخانه اى بت يا آلت لهو باشد آيا نماز درآن خانه جايز است يا نه؟ امام نيز پاسخ دهد كه مانعى ندارد، اين ، دليل برجواز نگهدارى بت يا آلت لهو درخانه نيست.
دليل ضعف اين توهم اين است كه سوءال ـ چنان كه گذشت ـ درباره تصاوير و مجسّمه درخانه است و ظاهر آن پرسش از وجود آنها در خانه مطرح شده است. امام (ع) فرمود: اگر درجهت قبله است برروى آن پارچه اى بيفكن دليل آن نيست كه از نماز پرسش شده باشد. ظاهراً امام در ضمن پاسخ به سوءال ، مطلب ديگرى نيز افزوده است. «لابأس» يعنى وجود تصاوير و مجسمه درخانه مانعى ندارد و هرگاه طرف قبله باشد براى نماز برآن پارچه اى بيفكن....
اما توهم اين كه اين روايت عين صحيحه پيشين محمد بن مسلم است و همان طور كه در آن صحيحه درمقام بيان حكم ديگرى است اين صحيحه نيز چنان است، باطل است. درصحيحه پيشين محمد بن مسلم آمده بود «به امام باقر(ع) عرض كردم: درحال نماز خواندن تصاوير و تماثيل درمقابل من است و به آنها مىنگرم.» [حكم اين نماز چيست؟] فرمود:« نه؛ برآن تصاوير و مجسمه پارچه اى بيفكن و اگر در طرف راست يا چپ، يا پشت يا زيرپا يا بالاى سرتو باشد مانعى ندارد. اما اگر درطرف قبله اند برروى آنها پارچه اى بيفكن و آنگاه نماز بخوان.» (٥٠) پس هردو درمقام بيان حكم ديگر هستند.
اين توهم از آن جهت باطل است كه الفاظ اين دو روايت متفاوتند. درروايت پيشين سوءال از امام باقر(ع) شده است اما در روايت دوم از يكى از امام باقر يا امام صادق(ع) مطرح شده. خلاصه اگر از يكى از اين دو صحيحه [يعنى صحيحه دوم] حكم زايد برداشت شود[كه مربوط به نماز است و حكم
(٥٠)همان،ج٣،ص٣١٨،باب٤٥،لباس نمازگزار،ح٦.