ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٥٤ - ضرورت تنظيم و تصفيهء حواس براى تصحيح ارتباط ذهن با واقعيات

نشان خواهد داد ، چنانكه فلاسفهء گذشته مى گفتند : « هر كس يك حس از دست بدهد ، علمى را از دست داده است . » و روشن است كه از دست دادن يك علم مساوى است با نقص رابطه با واقعيتى كه بوسيلهء آن علم امكانپذير ميباشد .
تصحيح و تنظيم كارىهاى حسى بطور طبيعى مربوط به بهداشت اعضاى مربوط به آنها است . ترديدى نيست در اين كه تنظيم و دقيق ساختن حواس هر اندازه هم كه عالى بوده باشد ، به آن درجه از دقت نمى رسد كه همهء واقعيات را آن چنانكه هستند و در همهء شرايط به ذهن آدمى منتقل بسازند ، زيرا وضع ساختمان اعضاى حس داراى كيفيت مشخص ميباشد و دگرگون كردن آنها مساوى مختل ساختن آنها است . يك تنظيم ديگر كه در بارهء فعاليتهاى حواس بايد انجام بگيرد ، مديريت درونى است كه بايد كار حواس را تنظيم نمايد .
اين مديريت اساس كارش اينست كه هدفگيريها و انتخاب وسايل را براى بدست آوردن آن هدفها و جلوگيرى از تلف شدن بيهودهء ارتباط حواس با محسوسات طورى انجام بدهد كه اگر از هر ارتباطى نتيجه اى حاصل شود ، بتوان آن نتيجه را بعنوان يك مقدمهء صحيح در پيش برد شناخت بكار برد . يكى ديگر از كارهاى مديريت درونى اينست كه براى تقليل مختصات موضعگيرى حواس كاسته و بتماشاگرى آن بيفزايد ، البته چنانكه در مبحث مربوط به « شيئى براى خود و شيئى براى من » توضيح داده خواهد شد ، اين بازيگرى بحد صفر نمى رسد . اين تنظيم و تصفيه در دستگاههائى كه براى گسترش و دقت بيشتر در تماس حواس با واقعيات ساخته ميشوند ، ضرورت جدى دارد ، اگر چه همهء دستگاههاى نشان دهنده نيز بازتاب مخصوص به هويت خود را با واقعيات در تماس مى گذارند .
تنظيم و تصفيهء حواس و دستگاهها براى ارتباط با واقعيات شرايط لازم هستند ، ولى براى تحصيل شناختهاى مفيد كافى نمى باشند ، موقعى اين شرايط