ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٠٦ - آيا ممكن است كرهء زمين روزى بشكل يك وطن واقعى براى عموم انسانها از هر نژاد و هر مكتب كه بوده باشند در آيد

١ - آيا امكان دارد كه آشيانه‌هاى طبيعى بشرى ، بطورى تفسير و توجيه شود كه از رحم مادر گرفته تا خاندان و وطن را بعنوان گذرگاه بآشيانهء قاره و سپس همهء كرهء زمين ، تلقى نموده و طعم جهان وطنى را بچشد ٢ - آيا تضادها و اختلافات روانى و نژادى و جغرافيائى و اقتصادى و ايده ئولوژيك مى تواند بجاى رقابتهاى كشنده ، بشكل آن اختلافات و تضادها برآيد كه موجب تفاعل و تكاپو گشته و بعنوان ايجاد كنندهء تكامل انجام وظيفه نمايد ٣ - آيا پيشتازان بمعناى عمومى حاضر خواهند گشت كه از موقعيتهايى كه عناوين وطن و نژاد و مكتب براى آنان ميسر ساخته است ، دست بردارند و مرزها را برطرف كنند ٤ - آيا اعلاميه جهانى حقوق بشر و سازمان ملل متحد در اين راه قدم مؤثرى مى توانند بردارند ٥ - آيا اتحاد جهان وطنى با حفظ اختلافات نژادى و وطنهاى طبيعى و عقايد مكتبى ، از راه دموكراسى و سياستهاى خردمندانه امكانپذير خواهد بود ، يا به پذيرش عمومى مقدارى از ايده‌هاى كلى جهان وطنى نيازمند است كه بوسيلهء تحول و جهشهاى انقلابى به جوامع و ملل روى زمين قابل هضم خواهد گشت بجز پاسخ سؤال شمارهء ٥ كه راه وصول بايدهء جهان وطنى را مطرح مى كند ، بعقيدهء ما پاسخ سؤالات چهارگانه مثبت است و دلايل و شواهد قطعى چه از نظر روانى و چه از نظر مشاهدات تاريخى گذشته و رويدادهاى معاصر امكانپذير بودن جهان وطنى را اثبات ميكند .
فقط مسئله اى كه وجود دارد و اميد ما را در اين مورد ممكن است به نوميدى مبدل بسازد ، مسائل مربوط به سؤال شمارهء ٣ است .
آيا اين اطمينان براى پيشتازان جوامع و متصديان امور اجتماعى وطنها