ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٠٢ - برخى از معجزه هائى كه اصلحسازان در ميدان تنازع در بقاء بوجود آورده اند

٣ - يك اصلح فوق اعجاز كه از كارخانهء تنازع در بقاء بوجود آمده است ، اينست كه جريان جنگ و كشتارها كه مانند تنفس براى زنده ماندن در اين دنيا براى مديران كارخانهء تنازع در بقاء تلقى شده است ، نه براى بوجود آوردن و نمودار ساختن سقراطها و ابو ذرها بوده است ، و نه براى توزيع قدرت براى همهء انسانها ، بلكه تنها در راه بوجود آمدن خود خواهانى بوده است كه براى يكه تازى خود ، به نابودى هرچه جز خود است بكوشند . ولى هيهات كه قدرتمندان بتوانند جانهاى آدميان را تباه كنند و خود بدون وسوسه و با فكر آسوده و قلبى مطمئن بيارامند . تا آنجا كه نويسندهء يكى از جوامع اصلح سازى مى گويد : « اكنون بخوبى مى توان وضعيت حكومتهاى علمى و فنى را چنين مجسم نمود كه از وحشت انهدام و بيم توطئه همواره در هواپيماها مستقر هستند و فرود اجبارى را هميشه با كمكهاى برج مراقبت در فرودگاههاى مطمئن انجام مى دهند . آيا مى توان گفت : اين نوع حكومتها كه مردم را همانند ادوات ماشينها انگاشته‌اند ، براى رضايت زيردستان خود ، رسالتى احساس نمايند » به اضافهء اشكهاى لحظات شكستخوردن كه در نتيجهء بخار شدن وسوسه‌هاى مغزى اين اصلحها به گونه هايشان فروميريزد .
البته بايد پاسخ اين گونه تكاملهاى عقلانى بشرى را از امثال هربرت سپنسر پرسيد كه آيا منظور شما از تكامل عقلانى همين است كه پيشتازان قدرتمند كه بعنوان اصلحهاى جامعهء خود سر برميكشند ، همهء انسانها را ادوات و ابزار ماشين مى بينند ٤ - اصلحى ديگر كه از كارخانهء تنازع در بقاء زاييده شده است ، اختلالهاى كنشى سيستمهاى زنده ميباشد ، فيزيولوژيستها اخيراً به توضيح اين اصلح پرداخته‌اند [ رجوع شود به كتاب هشت گناه بزرگ انسان متمدن ] ٥ - افزايش بيماريهاى عصبى و روانى .
٦ - ويران ساختن محيط زندگى و تبديل مناظر زيباى طبيعت و فضاى