تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٤٧٥ - توضيح
تمثيل تلقين شيخ مريدان را و پيغمبر امت را كه ايشان طاقت تلقين حق ندارند و با حق الفت نتوانند گرفت چنانكه طوطى با صورت آدمى الفت ندارد كه از او تلقين تواند گرفت حق سبحانه و تعالى شيخ را چون آينه پيش مريد همچون طوطى دارد و از پس آينه تلقين مى كند » لا تحرك به لسانك ان هو الا وحى يوحى « اين است ابتداى مسئله بىمنتهى چنان كه منقار جنبانيدن طوطى اندرون آينه كه خيالش مى خوانى بىاختيار و تصرف اوست عكس خواندن طوطى برونى كه متعلم است نه عكس آن معلم كه پس آينه است و ليكن خواندن طوطى برونى تصرف آن معلم است پس مثال آمد نه مثل
آيه
تمثيل تلقين شيخ مريدان را وپيغمبر امت را كه ايشان طاقت تلقين حق ندارند وبا حق الفت نتوانند گرفت چنانكه طوطى با صورت آدمى الفت ندارد كه از او تلقين تواند گرفت حق سبحانه وتعالى شيخ را چون آينه پيش مريد همچون طوطى دارد واز پس آينه تلقين مى كند » لا تحرك به لسانك ان هو الا وحى يوحى « اين است ابتداى مسئله بىمنتهى چنان كه منقار جنبانيدن طوطى اندرون آينه كه خيالش مى خوانى بىاختيار وتصرف اوست عكس خواندن طوطى برونى كه متعلم است نه عكس آن معلم كه پس آينه است وليكن خواندن طوطى برونى تصرف آن معلم است پس مثال آمد نه مثل
((١٤٣٠)) طوطيى در آينه مى بيند او عكس خود را پيش او آورده رو
((١٤٣١)) در پس آئينه آن استا نهان حرف مى گويد اديب خوش بيان
((١٤٣٢)) طوطيك پنداشته كاين گفت پست گفت آن طوطى است كاندر آينه است
((١٤٣٣)) پس ز جنس خويش آموزد سخن بىخبر از مكر آن گرگ كهن
((١٤٣٤)) كز پس آئينه مى آموزدش ور نه ناموزد جز از جنس خودش
((١٤٣٥)) گفت را آموخت زآن مرد هنر ليك از معنى وسرّش بىخبر
((١٤٣٦)) از بشر بگرفت منطق يك به يك از بشر جز اين چه داند طوطيك
((١٤٣٧)) هم چنان در آينه جسم ولىّ خويش را بيند مريد ممتلى
((١٤٣٨)) عقل كل را از پس آئينه او كى تواند ديد وقت گفت گو
((١٤٣٩)) او گمان دارد كه مى گويد بشر آن دگر سر است او زان بىخبر
((١٤٤٠)) حرف آموزد ولى سرّ قديم مى نداند طوطى است او يا نديم
((١٤٤٢)) ليك از معنى مرغان بىخبر جز سليمان قران خوش نظر
((١٤٤٣)) حرف درويشان بسى آموختند منبر محفل بدو افروختند
((١٤٤٤)) يا به جز آن حرفشان روزى نبود يا در آخر رحمت آمد در گشود
آيه « لا تُحَرِّكْ بِه لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِه . إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَه وقُرْآنَه . فَإِذا قَرَأْناه فَاتَّبِعْ