تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٥١ - سخت شدن كار بر قبطيان و شفاعت كردن فرعون

است به تمام اصول وريشه هاى مكر آن مكر پردازان وقدرت كاملهء او به ويران ساختن آن اصول وقواعد . اين مطلب را زجاج وابن الانبارى در تفسير آيه بيان نموده‌اند وطبرسى همين مطلب را تصديق كرده ومى گويد : تفسير اين دو نفر در بارهء آيهء فوق به كلام عرب شايسته تر است . [١] دليل ديگرى كه براى نفى مكر پردازى معمولى از خداوند مفيد است ، اين است كه در همهء آن آيات كه مكر را به خدا نسبت داده است ، در مقابل مكرى بوده است كه تبهكاران مى خواستند براى خدا انجام بدهند ، مسلم است كه مكر خداوندى از روى انتقام جويى از تبهكاران نبوده است ، زيرا حس انتقام جويى در اين گونه موارد شايستهء شخصى است كه ابتداء نمى دانست كه در بارهء او چه توطئه‌اى انجام مى گيرد . لذا خداوند مى فرمايد .
« يُخادِعُونَ الله واَلَّذِينَ آمَنُوا وما يَخْدَعُونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وما يَشْعُرُونَ ٢ : ٩ » [٢] ( آنان در صدد مكر وفريب با خدا ومردم با ايمان بر مى آيند ، آنان فريب نمى دهند مگر خودشان را ونمى دانند ) ملاحظه مى شود كه آيه فوق نتيجه خدعه وفريب آن تبهكاران را عايد خودشان مى داند والبته كمترين اثرى براى خدا ندارد ، تا خداوند در مقابل آنان از در مكر وفريب در آيد .
« وكَذلِكَ جَعَلْنا فِي كُلِّ قَرْيَةٍ أَكابِرَ مُجْرِمِيها لِيَمْكُرُوا فِيها وما يَمْكُرُونَ إِلَّا بِأَنْفُسِهِمْ وما يَشْعُرُونَ ٦ : ١٢٣ » [٣] ( وهم چنين در هر آبادى گنه كاران بزرگى را قرار داديم كه مكر مى كردند ، وآنان فريب نمى دهند مگر خودشان را ونمى دانند ) توضيح - مقصود از اين كه خدا گنه كاران بزرگى را در هر آبادى قرار داده است ، آن نيست كه خداوند گروهى از مردم را به گناه مجبور ساخته است ، بلكه

[١] مجمع البيان ، ج ٦ ، ص ٣٥٧ . .
[٢] سوره البقره ، آيهء ٩ .
[٣] سوره الانعام ، آيهء ١٢٣ . .