تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى - علامه جعفری - الصفحة ٣٨ - هر اندازه كه رشد روانى يك فرد بيشتر است ، از ظواهر سخنان و رويدادها عبور كرده بيشتر به حقيقت سخن و رويداد آشنا مى شود ، يكى از نتايج بسيار مهم اين نفوذ عقلى كشف واقعيات جدى از شوخىها است

( آيا نمى بينى خدا چگونه مثل مى زند ، كلمهء پاكيزه‌اى مانند درخت پاكيزه ريشه اش ثابت وشاخه اش در آسمان است )

((٣٥٥٨)) هزل تعليم است آن را جد شنو تو مشو بر ظاهر هزلش گرو
((٣٥٥٩)) هر جدى هزل است پيش هازلان هزلها جد است پيش عاقلان
هر اندازه كه رشد روانى يك فرد بيشتر است ، از ظواهر سخنان ورويدادها عبور كرده بيشتر به حقيقت سخن ورويداد آشنا مى شود ، يكى از نتايج بسيار مهم اين نفوذ عقلى كشف واقعيات جدى از شوخىها است مفهوم شوخى وجدى از مفاهيم ذاتى وغير قابل تغيير پديده ها نيست ، بلكه شوخى وجدى دو عنوان انتزاعى از موقعيت انسان وآن سخن يا رويداد است كه براى او مطرح گشته است . لذا براى دريافت شوخى يا جدى بودن يك پديده بايد ملاك را موقعيت انسانى بدانيم .
براى يك ناتوان دم از پيروزى زدن در ميان پيكار ، شوخى وبىاساس است ، در صورتى كه براى يك انسان قدرتمند يك واقعيت جدى است . براى يك نادان بىسواد تحفه آوردن كتاب علمى عالى شوخى ، ولى براى يك دانشمند كه محتويات كتاب به دانش او مربوط است ، ممكن است جنبه حياتى داشته باشد . چنانكه موضوعى براى فرد يا طبقه‌اى خنده آور وبراى ديگرى گريه آور يا باعث انديشه ويا موجب تعجب مى شود در اين مطلب كه گفتيم جاى ترديد نيست .
موضوعى كه بسيار قابل اهميت بوده وجلال الدين آن را در دو بيت مورد تحليل آورده است ، اين است كه آن چه كه در جهان هستى روى مى دهد ، در جريان قوانين ثابته‌اى قرار مى گيرد .