فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ١٧٢٦ - م

الارض كرد و اگر كسانى باشند كه در اثر مرض و علل موجه ديگر بيهوده و معطل باشند بايد محلى براى آنها تخصيص داد و قيمى براى آنان معين كرد.

هر مدينه را بيت المال المشتركى لازم است كه از راه ماليات و جرائم و غنائم بدست ميآيد كه بايد در راه مصالح مشترك مردم مصرف شود.

وى در مورد فرائض مدينه بحث مفصلى دارد و در وجوب نكاح و تزاوج براى بقاء نوع و بعضى از انتظامات اجتماعى فصل مشبعى بحث كرده است (شفا ج ١ ص ٦٥٠- ٦٥٦).

مَدينَه بَدّالَه‌

- (اصطلاح اجتماعى) از اقسام حكمت عملى است و مدينه‌ايست جاهله و «هى التى قصد اهلها ان يتعاونوا على بلوغ اليسار و الثروة و لا ينتفعوا باليسار فى شى‌ء آخر لكن على ان اليسار هو الغاية فى الحياة» (آراء اهل مدينه ص ٩١).

مَدينَةُ التَّغَلُّب‌

- (اصطلاح اجتماعى) مدينه تغلب مدينه‌ايست كه اداره آن به دست جابران و ستم كاران باشد «المدن المتغلبه هى المدن الجبارين» (سياسات مدنيه ص ٦٨).

«اما مدينه تغلب فهم الذين به يتعاونون على ان يكون لهم الغلبه» (سياسات ص ٦٤).

و يا «هى التى قصد اهلها ان يكونوا القاهرين لغير هم الممتنعين ان يقهرهم غيرهم و يكون كدهم اللذة التى تناولهم من الغلبه فقط» (آراء اهل مدينه فاضله ص ٩١).

مَدينَه خِسَّت‌

- (اصطلاح اجتماعى) مدينه خست اجتماعى بود كه بر تمتع از لذات محسوسات مانند مأكولات و مشروبات و منكوحات و اصناف هزل و بازى تعاون كنند و غرض ايشان از آن طلب لذت بود نه قوام بدن و اين مدينه در مدن جاهليت سعيد و مغبوط شمرند چه غرض اهل مدينه بعد از تحصل ضرورى و بعد از تحصيل يسار صورت بندد و سعيد ترين و مغبوط ترين ميان ايشان كسى بود كه بر اسباب لهو و لعب قدرت او زياده بود.

(از اخلاق ناصرى ص ٢٤٧ و آراء اهل مدينه ص ٩١).

مَدينه جاهِلَه‌

- (اصطلاح اجتماعى) از اقسام حكمت عملى است و آن مدينه و شهرى و كشورى باشد كه مردمش خوبى را ندانند و نه شناسند و درنيابند كه هدايت و سعادت چيست و اگر دريابند پاى بند نباشند و از خوبى آنچه را در ظاهر نمايد شناسند و گمان كنند كه غايت زندگى لذات و بهرهاى مادى باشد و آنچه را خواهند انجام دهند و بدنبال هواى نفس روند (از آراء اهل مدينه ص ٩٠).

اشكال مختلف اداره مدينه‌ها و يا كشورها از نظر فارابى بشرح زير است:

و مردمى كه از ناحيه رياستهاى فاضله اداره مى‌شوند مردمى فاضل و نيكو و خوشبخت مى‌باشند، و هرگاه ملتى و امتى بدين سان باشند، امت و ملت فاضله آنها