فرهنگ معارف اسلامى - سجادی، جعفر - الصفحة ٢٠٥٦ - ن
اگر گويند كه خداى تعالى در قرآن رفع حرج كرده است، و رفع حرج اقتضاى آن كند كه اگر مكلف خواهد تقصير كند، و اگر خواهد نكند، و آن درين آيت است:
«وَ إِذا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا».
جواب از اين آيت آنست كه تقصير نماز درين آيت معلق است بخوف، و اجماع است كه تقصير نماز سفر را شرط خوف نيست، پس اين تقصير غير تقصير سفر باشد.
تقصير نماز سفر قصر است در ركعات و تقصير نماز خوف قصر است در افعال، اگر در سفر باشد و اگر در حضر.
و الله اعلم.
و آنچه فريضه است از نمازى بجز از نماز پنجگانه: نماز عيد فطر است، و نماز عيد قربان چون شرائط وجوب آن حاصل باشد، و نماز كسوف، و نماز خسوف، و نماز زلزله و بادهاى سخت و سياه، و دو ركعت نماز طواف واجب، و نماز نذر.
دليل بر وجوب اين نمازها اجماع طائفه است.
دليل ديگر بر وجوب نماز كسوف و خسوف، يعنى: گرفتن ماه و آفتاب آنست كه رسول ص گفت:
«ان الشمس و القمر لا ينكسفان لموت احد و لا لحياة احد فاذا رأيتموها، فافزعوا الى الصلاة
، يعنى:
ماه و آفتاب از براى زندگانى هيچ يكى، و از براى مردن هيچ يكى نگيرد، چون بينيد كه ماه و آفتاب گرفت پناه با نماز دهيد! و ظاهر امر در شرع اقتضا وجوب كند.
و دليل بر وجوب نماز طواف قول خداست: «وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى»، يعنى: فراىگيريد از مقام ابراهيم، جاى نماز كردن! و امر خداى تعالى بر وجوب باشد، تا آنگه كه دليلى دلالت كند بر ندبيت، و هيچ كس نگفت كه در مقام ابراهيم جز ازين نماز نماز ديگر هست.
و دليل بر وجوب نماز نذر قوله تعالى:
«يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ»، و نذر نماز عقدى است كه در وى طاعت خداست، پس واجب بود وفا كردن بآن.
و ديگر رسول ص فرموده است:
«من نذر ان يطيع الله فليطعه»
، يعني: هر كه نذر كرد كه طاعت خداى دارد، گو: طاعت خداى دار! اين امر است، پس وفا كردن بنذر واجب بود.
دليل بر وجوب نماز عيد آنست كه باتفاق جمله مسلمانان رسول ص نماز عيد كرده است؛ و اصل آنست كه بر وجوب گزارده باشد، چون دليلى نيست بر آن كه بر ندبيت گزارده است.
ديگر آنكه بيشتر مفسران برانند كه مراد باين نماز، كه خداى تعالى فرموده است در اين آيت: «إِنَّا أَعْطَيْناكَ الْكَوْثَرَ، فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَ انْحَرْ»، نماز عيد قربان است، فرمود نماز كن خداى خود را و قربان كن! و امر اقتضاى وجوب كند.
و هر آن كسى كه گفت نماز عيد قربان واجب است، گفت، كه نماز عيد فطر واجب است. و در نماز عيد فطر فرمودهاند:
«قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَكَّى وَ ذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى»،