٤- ابو العباس فضل بن محمد لو كرى مروزى از شاگردان بهمنيار است وى در اقسام علوم عقلى و از جمله علوم منطقى كتابها نوشته است و كتاب شفا را تلخيص كرده است.

كتاب منطق وى در نه فن و سى و هشت مقالت است كه آن هم منتخبى است از منطقيات شفا.

٥- ديگر قاضى زين الدين عمر بن سهلان ساوى است كه معاصر سنجر است. از آثار اوست كتاب بصاير النصيرية در منطق و كتاب التبصره.

٦- تاج الدين محمد بن عبد الر؟؟؟ يم شارستانى (٤٨؟؟؟ م) وى فيلسوف و منطقى است، بهترين مقولات نخبه شفا را برگزيده و خطاهاى شيخ را نمودار كرد. افكار و نظريات او در فلسفه و منطق حائز اهميت است.

٧- شهاب الدين سهروردى: شهاب الدين ابو الفتوح يحيى بن حبش بن اميرك سهروردى يكى از فلاسفه بزرگ ايرانست بسال ٥٤٩ در سهرورد ولادت يافت و بسال ٥٨٧ در حلب كشته شد. وى را شيخ اشراق يا شيخ مقتول يا شهيد هم ناميده‌اند. و بطور قطع يكى از نوابغ فكرى ايران محسوب ميشود. وى را ميتوان بانى فلسفه اشراق در دوران اسلامى دانست. حكمت اشراق وى همان طور كه خود گويد مبتنى بر اصول فلسفى ايرانيان قديم است و در حقيقت خود را زنده‌كننده فلسفه آباء و اجدادى ميداند.

گويند بعضى از آراء و عقايد او از افلاطون يا افلاطونيان جديد است و از ارسطو هم متأثر شده است. در آغاز كتاب مطارحات و تلويحات و مقاومات و حكمت اشراق اصول و مسائل منطق را ايراد كرده است.

در باب منطق تا حدودى روش مشائيان را ناديده گرفته است و در اصطلاحات تغييراتى داده است در قضايا سعى كرده است كه آنها را بيك قضيه برگرداند، چنانكه همين كار را بعدها صدراى شيرازى و سبزوارى كردند. در كتاب منطق حكمت اشراق ابتدا رءوس ثمانيه را برشمرده است وى ضوابطى در بحث علم و تعاريف آن ذكر كرده است بدين شرح:

١- دلالت لفظ بر معنى ٢- كيفيت حصول علم و وجود ذهنى ٣- تقسيم ماهيات به بساط و مركبات. ٤- فرق بين اعراض ذاتى و غير ذاتى ٥- بحث در كلى و آنكه وجود خارجى دارد يا نه ٦- براى چه انسان نياز بمنطق دارد. از جمله اصطلاحات ويژه وى دلالت حيطه دلالت بالقصد و دلالت تطفل است.

عده‌اى از دانشمندان در اعصار بعد از ابن سينا و شاگردان و شاگردان شاگردانش:

١- القفطى ١١٧٢- ١٢٤٨ م ٢- الكاتبى ١١٨٠- ١٢٦٨ م ٣- النخجوانى ١١٩٠- ١٢٥٠ م ٤- الارموى ١٦٨- ١٢٨٧ م ٥- الابهرى ١٢٠٠- ١٢٦٥ م ٦- نصير الدين طوسى ١٣٠١- ١٢٧٤ م‌